मृगेन्द्र आगम: विद्या एवं योग पाद (भट्ट नारायणकण्ठ वृत्ति सहित प्राचीनतम कामिक आगम परिशिष्ट)

२२ मृगेन्द्रतन्त्रे । [ १।१
संपन्नं निर्मातारं गमयति । यश्चात्र निर्माता,
स कः । ईश्वर इति । किमेतन्न प्रमाणं भवेत् ।
एतद्यद्यबाधितं स्यात् यावता परमाण्विन्द्रि-
यादेर्जगद्भागस्यासिद्धं सावयवत्वमिति भा-
गासिद्धोऽयं हेतुः । १परमाणूनामाचैतन्ये सति
अनेकत्वाद्२घटादिवत् कार्यत्वमव्यभिचारि इति
किल भवतामभ्युपगमः । यदप्येतत् दृष्टान्ती-
कृतं वलभिप्राकार३पुष्करिण्यादि, तद्गतमुपादा-
नसहकारिकारणायानुगुण्यवैगुण्यात् निर्वृत्तस-
दसत्संनिवेशं सावयवत्वम् । तदन्यदेव तत्त-
त्संनिवेशसदृशम् । इतरदेव हि महीमही-
धरादिगतं सावयैवत्वं, वस्तुसादृश्यावलम्बन-
पूर्वव्याप्तिदर्शनाहितसंस्कारा च तदनुगुण४सा-
ध्यसाधनार्थं प्रामाणिकमिति प्रवर्तत इति
युक्तं, न पुनः सावयवत्वशब्दमात्रसामान्या-
श्रयेण । यदाह धर्मकीर्तिः
१ परमाणवः कार्याणि अचेतनत्वे सति अनेकत्वात् । २ तडागादि ।
३ वलभिप्राकारपुष्करिण्यादिगतं सावयवत्वं समीचीनासमीचीनतत्तत्तक्षादिक-
र्तृकं कृत्रिमम् । महीमहीधरादिगतं सावयवत्वं त्वकृत्रिमम् । परिणामि
सावयवमिति दृष्टान्तासिद्धिः । ४ यादृशं साध्यं यादृशं च साधकं, तादृश्ये-
वानुमितिः प्रामाणिकी ।