मृगेन्द्र आगम: विद्या एवं योग पाद (भट्ट नारायणकण्ठ वृत्ति सहित प्राचीनतम कामिक आगम परिशिष्ट)

श्रीमद्भट्टनारायणकण्ठविरचितवृत्त्युपेते । २३
'सिद्धं१ यादृगधिष्ठातृभावाभावानुवृत्तिमत् ।
संनिवेशादि तद्युक्तं तस्माद्यदनुमीयते ॥
२वस्तुभेदे प्रसिद्धेऽपि शब्दसाम्यादभेदिनः ।
न युक्तानुमितिः पाण्डुद्रव्या३दिव हुताशने ॥'
इति । अपिच वलभ्यादीनां पक्षान्तर्भावे
दृष्टान्ताभावः। नचेतरत्रान्तर्भावः, तदा ईश्वरस्य
सर्वकर्तृत्वहानिः । स्थपत्याद्यन्वयव्यतिरेकानु-
विधायिनौ भावाभावौ वलभ्यादीनां दृष्टौ ।
नच दृष्टं कारणमपहाय कारणान्तरं तदीश्व-
राख्यं कल्पयितुमुपपन्नम् । एवं हि सति स-
र्वत्र कार्यकारणभावो विप्लवेत । तदुक्तं
'यस्मिन्सति भवत्येव यत्ततोऽन्यस्य कल्पने ।
तद्धेतुत्वेन सर्वत्र हेतूनामनवस्थितिः ॥'
इति । किंच न तावदशरीरजगन्निर्मातृदे-
वताविशेषाभ्युपगमो युक्तः तस्य जगल्लक्षण-
कार्यसंपादनासंभवात् । यदाह
१ यादृशोऽधिष्ठाता तक्षा इति यावत् चतुरोऽचतुरो वा, समीचीनश्चेत्
समीचीनसंनिवेशादि जायते, तदभावे न जायते । असमीचीनतक्षा चेत्
असमीचीनसंनिवेशादि जायते, तदभावे न जायते । २ प्रसिद्धेऽपि वस्तु-
भेदे । ३ शब्दसाम्यादनुमितिर्युक्ता न भवति । यो यः पाण्डुगुणवान्, स स
वह्निः स्यात् तथाच जलमपि वह्निः स्यात् ।