मृगेन्द्र आगम: विद्या एवं योग पाद (भट्ट नारायणकण्ठ वृत्ति सहित प्राचीनतम कामिक आगम परिशिष्ट)

श्रीमद्भट्टनारायणकण्ठविरचितवृत्त्युपैते । १९
विग्रहवती अविग्रहा उभयरूपानुभयरूपा वा ।
अनुभयरूपत्वे विरुद्धधर्माध्यासः स्वसिद्धान्त-
विरुद्धानेकान्तवादाभ्युपगमः व्यस्तपक्षद्वयो-
द्भावितदोषप्रसङ्गश्च । अविग्रहत्वे शब्देनैव
किमपराद्धम्। विग्रहवत्त्वे तु भिन्नदेशावस्थितेषु
युगपत्प्रारब्धयागेषु यज्वसु मूर्तत्वात्तस्याः सां-
निध्यानुपपत्तिः । ननु मूर्तत्वे सत्यपि सांनिध्यं
परस्परविदूरदेशस्थोपस्थातृजनोपहृतसपर्ययो-
रर्केन्दुबिम्बयोर्दृष्टमित्यनैकान्तिकं मूर्तत्वम् ।
नानैकान्तिकमर्केन्दुबिम्बयोः स्वप्रभाभास्वरयो-
रुच्चतरत्वेन सकलदेशोपलक्ष्यस्थानमात्रस्थयो-
र्बहुजनोपलम्भयोग्यदेशावस्थानमेव सांनिध्यं
भवतां प्रतिभाति न वास्तवम् । तथाचात्युत्तु-
ङ्गरङ्गोत्सङ्गवर्तिनी नर्तकी विदूरदेशवर्तिभिर्भू-
योभिः प्रेक्षकैः प्रेक्ष्यमाणा नैकैकं प्रति प्रा-
१ उपस्थातृजनैरुपहृता सपर्या ययोस्तौ तयोः । २ इन्द्रादिः सकलदे-
शासन्निहितः मूर्तत्वात् घटादिवत् इत्यत्र मूर्तत्वं सोपाधिको हेतुः ।
तथाहि प्रकृतेऽनीश्वरत्वमुपाधिः । स साध्यरूपसकलदेशासन्निहितस्य
व्यापकोऽस्ति । यत्र यत्र सकलदेशासन्निहितत्वं, तत्र तत्र घटादावनी-
श्वरत्वमिति साध्यव्यापकत्वम्, यत्र यत्र मूर्तत्वं तत्र तत्राणिमादिष्वीश्वरत्वं
नास्तीति । योगिनि मूर्तत्वमस्ति परंतु अनीशत्वं नास्तीति साधनाव्यापक-
त्वमिति ।