सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
मृगेन्द्र आगम: विद्या एवं योग पाद (भट्ट नारायणकण्ठ वृत्ति सहित प्राचीनतम कामिक आगम परिशिष्ट)

मृगेन्द्र आगम: विद्या एवं योग पाद (भट्ट नारायणकण्ठ वृत्ति सहित प्राचीनतम कामिक आगम परिशिष्ट)

Mrigendra Tantra / Agama with Narayanakantha Vritti

महर्षि मृगेन्द्र (टीकाकार: भट्ट नारायणकण्ठ) द्वारा

DevanagariSanskritpublished448 पृष्ठ

पृष्ठ 384, कुल 448 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 384

त्याह आधार इत्यादि । तत्र तावदाधारे यथा
‘मञ्चाः क्रोशन्ति’ इति । अत्र हि मञ्चानाम-
धिकरणभूतानामाचैतन्याद्रोदनलक्षणेन क्रोश-
नार्थेनाननुगमादानर्थक्यात् तत्स्थानां बा-
लानां संबन्धि यत्क्रोशनं तत्तेषु तात्स्थ्यात्मक-
लक्षणयोक्तम् । कारणे तु लक्षणा यथा-‘शा-
लीन् वृष्टो देव’ इति । अत्र हि मुख्यया वृत्त्या
शालिवर्षणस्यार्थोऽनन्वित इति लक्षणया का-
लोचितायां वृष्टौ शालिकारणभूतायां प्रतिब-
न्धवैकल्ययोरसंभावनात् संपन्नमेव शालिल-
क्षणं कार्यमुपचर्यते । अथवा ‘आयुर्धृतम्’ इति
आयुष्कारणे घृते आयुषस्तत्कार्यस्योपचारः ।
एवं कार्येऽपि लक्षणा संभवति यथा-‘ऊर्णा
प्रावरणाः’ केचित् अपरे ‘तूलं वासाः’ इति । अत्र
किल सूत्रभावं विना भाविना कम्बलपटा-
दिभावेनापरिणतयोरूर्णातूलयोर्मुख्यया वृत्त्या
प्रावरणत्वमसंभावितं तत्कार्यस्य कम्बलपटा-
त्मन एव तदुपपत्तेः । ततश्च कम्बले पटादौ
च तयोः कारणभूतयोरूर्णाकार्पासयोरुपचारः
कृतः । समीपार्थलक्षणा यथा-‘गङ्गायां घोषः’