मृगेन्द्र आगम: विद्या एवं योग पाद (भट्ट नारायणकण्ठ वृत्ति सहित प्राचीनतम कामिक आगम परिशिष्ट)

७४ मृगेन्द्रतन्त्रे। [ ११२
संवरो निर्जरश्चैव
बन्धमोक्षावुभावपि ॥ १६ ॥
स्याद्वादलाञ्छिताश्चैते
सर्वेऽनैकान्तिकत्वतः ।
तत्र तावत् जीवपदार्थस्तत्तन्नरीत्या जीवा-
स्तिकायसंज्ञया परिभाषितः । त्रिविधश्चासौ अ-
नादिसिद्धमुक्तबद्धभेदात् । अत्रानादिसिद्धोऽर्हन्
जीवास्तिकायाख्यः, व्यपेतमोहादिबन्धो मुक्तः,
तदावृतस्तु बद्धः । अजीवपदार्थोऽपि पुद्गलाका-
शधर्माधर्मास्तिकायैश्चतुर्भेदैर्भिन्नः । अत्रापि पृ-
थिव्यादिमहाभूतानि चत्वारि, तृणगुल्मादिल-
तादिरूपं स्थावरं, जरायुजाण्डजस्वेदजोद्भिज्ज-
भेदभिन्नं जङ्गमं चेति षट्प्रकारोऽयं पुद्गलास्ति-
कायः । आकाशास्तिकायो द्विरूपः लोकाकाशा-
स्तिकायोऽलोकाकाशास्तिकायश्चेति
‘लोकानामन्तराकाशं लोकाकाशमिति स्मृतम् ।
अलोकाकाशास्तिकायो बहिस्तेषां स कीर्तितः ॥’
धर्मास्तिकायः पुद्गलास्तिकायादन्योऽभ्युदय-
हेतुः । अधर्मास्तिकायोऽपि तत्प्रतिबन्धकृ-
दित्यमसावजीवपदार्थश्चतुष्प्रकारः । आ-