मृगेन्द्र आगम: विद्या एवं योग पाद (भट्ट नारायणकण्ठ वृत्ति सहित प्राचीनतम कामिक आगम परिशिष्ट)

श्रीमद्भट्टनारायणकण्ठविरचितवृत्त्युपेते । ७३
यतश्चास्य भोगस्तदधिकरणतत्साधनसहि-
तोऽस्ति, अतो भोक्तृत्वमपह्नोतुमशक्यम्। यश्च
भोक्ता स कथमकर्ता अकर्तरि कारणादिसंब-
न्धस्य निरर्थकत्वात् । दृक्क्रियात्मकत्वमेव स्वरूपं
चैतन्यस्य, ततश्च कर्तृत्वनिरासात् ज्ञत्वमपि
निरस्तं संवेदनस्यापि क्रियात्मनः कर्तृत्वान-
पगमात् । नहि अकर्तुः संवेदनं चाप्युपपन्नम् ॥
इतश्च सांख्यज्ञानस्य मिथ्यात्वमाह
स्वातन्त्र्यादप्यचित्त्वतः ॥ १५ ॥
अचेतनमपि प्रधानं बुद्धिमत्कर्तृप्रेरणं विना
स्वातन्त्र्येण कथं कार्यकारणे प्रवर्तते । नह्यनुसं-
धानशून्यस्य बुद्धिमतोऽपि घुणकीटस्येवाक्षर-
लेखने प्रवृत्तिर्युक्ता, किं पुनः परिणामिनो ज-
डस्य । यश्चात्र चेतनः पुरुषः स तदधीनो न
कर्तेति प्रकृतिस्थानां नेयमुक्तिरुचिता ॥ १५॥
इदानीमनेकान्तवादि निराकरणाय संख्या-
तस्तन्मतं पूर्वपक्षयितुमुच्यते
इह सप्त पदार्थाः स्यु-
र्जीवाजीवास्रवास्त्रयः ।
१०