सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
संक्षिप्त मार्कण्डेय पुराण

संक्षिप्त मार्कण्डेय पुराण

Markandeya Purana

महर्षि वेदव्यास द्वारा

DevanagariHindipublished296 पृष्ठ

पृष्ठ 234, कुल 296 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 234

२३४

  • संक्षिप्त मार्कण्डेयपुराण *
    देवा ऊचुः ॥३८॥
    तदाहं भ्रामरं रूपं कृत्वासंख्येयषट्पदम् ।
    सर्वाबाधाप्रशमनं त्रैलोक्यस्याखिलेश्वरि।
    त्रैलोक्यस्य हितार्थाय वधिष्यामि महासुरम् ॥ ५३ ॥
    एवमेव त्वया कार्यमस्मद्वैरिविनाशनम् ॥ ३९ ॥
    भ्रामरीति च मां लोकास्तदा स्तोष्यन्ति सर्वतः ।
    देवता बोले- ॥३८॥ सर्वेश्वरि ! तुम इसी
    इत्थं यदा यदा बाधा दानवोत्था भविष्यति ॥ ५४॥
    प्रकार तीनों लोकोंकी समस्त बाधाओंको शान्त
    तदा तदावतीर्याहं करिष्याम्यरिसंक्षयम् ॥ ॐ ॥ ५५ ॥
    करो और हमारे शत्रुओंका नाश करती रहो ॥ ३९ ॥
    देवी बोलीं- ॥४०॥ देवताओ! वैवस्वत
    देवीरुवाच ॥ ४० ॥
    मन्वन्तरके अट्ठाईसवें युगमें शुम्भ और निशुम्भ
    वैवस्वतेऽन्तरे प्राप्ते अष्टाविंशतिमे युगे।
    नामके दो अन्य महादैत्य उत्पन्न होंगे ॥ ४१ ॥ तब
    शुम्भो निशुम्भश्चैवान्यावुत्पत्स्येते महासुरौ ॥ ४१॥
    मैं नन्दगोपके घरमें उनकी पत्नी यशोदाके गर्भसे
    नन्दगोपगृहे १ जाता यशोदागर्भसम्भवा।
    अवतीर्ण हो विन्ध्याचलमें जाकर रहूँगी और उक्त
    ततस्तौ नाशयिष्यामि विन्ध्याचलनिवासिनी ॥ ४२ ॥
    दोनों असुरोंका नाश करूँगी ॥ ४२ ॥ फिर अत्यन्त
    पुनरप्यतिरौद्रेण रूपेण पृथिवीतले।
    भयङ्कर रूपसे पृथ्वीपर अवतार ले मैं वैप्रचित्त
    अवतीर्य हनिष्यामि वैप्रचित्तांस्तु दानवान् ॥ ४३ ॥
    नामवाले दानवोंका वध करूँगी ॥ ४३ ॥ उन भयंकर
    भक्षयन्त्याश्च तानुग्रान् वैप्रचित्तान्महासुरान् ।
    महादैत्योंको भक्षण करते समय मेरे दाँत अनारके
    रक्ता दन्ता भविष्यन्ति दाडिमीकुसुमोपमाः ॥ ४४॥
    फूलकी भाँति लाल हो जायँगे ॥ ४४ ॥ तब स्वर्गमें
    ततो मां देवताः स्वर्गे मर्त्यलोके च मानवाः ।
    देवता और मर्त्यलोकमें मनुष्य सदा मेरी स्तुति
    स्तुवन्तो व्याहरिष्यन्ति सततं रक्तदन्तिकाम् ॥ ४५ ॥
    करते हुए मुझे 'रक्तदन्तिका' कहेंगे ॥ ४५ ॥ फिर
    भूयश्च शतवार्षिक्यामनावृष्ट्यामनम्भसि ।
    जब पृथ्वीपर सौ वर्षोंके लिये वर्षा रुक जायगी
    मुनिभिः संस्तुता भूमौ संभविष्याम्ययोनिजा ॥ ४६ ॥
    और पानीका अभाव हो जायगा, उस समय
    ततः शतेन नेत्राणां निरीक्षिष्यामि यन्मुनीन् ।
    मुनियोंके स्तवन करनेपर मैं पृथ्वीपर अयोनिया-
    कीर्तयिष्यन्ति मनुजाः शताक्षीमिति मां ततः ॥ ४७॥
    रूपमें प्रकट होऊँगी ॥ ४६ ॥ और सौ नेत्रोंसे
    ततोऽहमखिलं लोकमात्मदेहसमुद्भवैः ।
    मुनियोंकी ओर देखूँगी। अतः मनुष्य 'शताक्षी'
    भरिष्यामि सुराः शाकैरावृष्टेः प्राणधारकैः ॥ ४८ ॥
    इस नामसे मेरा कीर्तन करेंगे ॥४७॥ देवताओ !
    शाकाम्भरीति विख्यातिं तदा यास्याम्यहं भुवि ।
    उस समय मैं अपने शरीरसे उत्पन्न हुए शाकोंद्वारा
    तत्रैव च वधिष्यामि दुर्गमाख्यं महासुरम् ॥ ४९ ॥
    समस्त संसारका भरण पोषण करूँगी। जबतक
    दुर्गा देवीति विख्यातं तन्मे नाम भविष्यति ।
    वर्षा नहीं होगी, तबतक वे शाक ही सबके
    पुनश्चाहं यदा भीमं रूपं कृत्वा हिमाचले ॥ ५० ॥
    प्राणोंकी रक्षा करेंगे ॥ ४८ ॥ ऐसा करनेके कारण
    रक्षांसि भक्षयिष्यामि २ मुनीनां त्राणकारणात् ।
    पृथ्वीपर 'शाकम्भरी' के नामसे मेरी ख्याति
    तदा मां मुनयः सर्वे स्तोष्यन्त्यानम्रमूर्तयः ॥ ५१ ॥
    होगी। उसी अवतारमें मैं दुर्गम नामक महादैत्यका
    भीमा देवीति विख्यातं तन्मे नाम भविष्यति ।
    वध भी करूँगी ॥ ४९ ॥ इससे मेरा नाम 'दुर्गादेवी'
    यदारुणाख्यस्त्रैलोक्ये महाबाधां करिष्यति ॥ ५२ ॥
    के रूपसे प्रसिद्ध होगा। फिर जब मैं भीमरूप
    १. पा० - कुले। २. पा०- भक्षयिष्ये। (शमयिष्यामि इति वा)।