संक्षिप्त मार्कण्डेय पुराण

संक्षिप्त मार्कण्डेय पुराण
Markandeya Purana
महर्षि वेदव्यास द्वारा
DevanagariHindipublished296 पृष्ठ
पृष्ठ 234, कुल 296 में से
संदर्भ में पढ़ेंपृष्ठ 234
२३४
- संक्षिप्त मार्कण्डेयपुराण *
देवा ऊचुः ॥३८॥
तदाहं भ्रामरं रूपं कृत्वासंख्येयषट्पदम् ।
सर्वाबाधाप्रशमनं त्रैलोक्यस्याखिलेश्वरि।
त्रैलोक्यस्य हितार्थाय वधिष्यामि महासुरम् ॥ ५३ ॥
एवमेव त्वया कार्यमस्मद्वैरिविनाशनम् ॥ ३९ ॥
भ्रामरीति च मां लोकास्तदा स्तोष्यन्ति सर्वतः ।
देवता बोले- ॥३८॥ सर्वेश्वरि ! तुम इसी
इत्थं यदा यदा बाधा दानवोत्था भविष्यति ॥ ५४॥
प्रकार तीनों लोकोंकी समस्त बाधाओंको शान्त
तदा तदावतीर्याहं करिष्याम्यरिसंक्षयम् ॥ ॐ ॥ ५५ ॥
करो और हमारे शत्रुओंका नाश करती रहो ॥ ३९ ॥
देवी बोलीं- ॥४०॥ देवताओ! वैवस्वत
देवीरुवाच ॥ ४० ॥
मन्वन्तरके अट्ठाईसवें युगमें शुम्भ और निशुम्भ
वैवस्वतेऽन्तरे प्राप्ते अष्टाविंशतिमे युगे।
नामके दो अन्य महादैत्य उत्पन्न होंगे ॥ ४१ ॥ तब
शुम्भो निशुम्भश्चैवान्यावुत्पत्स्येते महासुरौ ॥ ४१॥
मैं नन्दगोपके घरमें उनकी पत्नी यशोदाके गर्भसे
नन्दगोपगृहे १ जाता यशोदागर्भसम्भवा।
अवतीर्ण हो विन्ध्याचलमें जाकर रहूँगी और उक्त
ततस्तौ नाशयिष्यामि विन्ध्याचलनिवासिनी ॥ ४२ ॥
दोनों असुरोंका नाश करूँगी ॥ ४२ ॥ फिर अत्यन्त
पुनरप्यतिरौद्रेण रूपेण पृथिवीतले।
भयङ्कर रूपसे पृथ्वीपर अवतार ले मैं वैप्रचित्त
अवतीर्य हनिष्यामि वैप्रचित्तांस्तु दानवान् ॥ ४३ ॥
नामवाले दानवोंका वध करूँगी ॥ ४३ ॥ उन भयंकर
भक्षयन्त्याश्च तानुग्रान् वैप्रचित्तान्महासुरान् ।
महादैत्योंको भक्षण करते समय मेरे दाँत अनारके
रक्ता दन्ता भविष्यन्ति दाडिमीकुसुमोपमाः ॥ ४४॥
फूलकी भाँति लाल हो जायँगे ॥ ४४ ॥ तब स्वर्गमें
ततो मां देवताः स्वर्गे मर्त्यलोके च मानवाः ।
देवता और मर्त्यलोकमें मनुष्य सदा मेरी स्तुति
स्तुवन्तो व्याहरिष्यन्ति सततं रक्तदन्तिकाम् ॥ ४५ ॥
करते हुए मुझे 'रक्तदन्तिका' कहेंगे ॥ ४५ ॥ फिर
भूयश्च शतवार्षिक्यामनावृष्ट्यामनम्भसि ।
जब पृथ्वीपर सौ वर्षोंके लिये वर्षा रुक जायगी
मुनिभिः संस्तुता भूमौ संभविष्याम्ययोनिजा ॥ ४६ ॥
और पानीका अभाव हो जायगा, उस समय
ततः शतेन नेत्राणां निरीक्षिष्यामि यन्मुनीन् ।
मुनियोंके स्तवन करनेपर मैं पृथ्वीपर अयोनिया-
कीर्तयिष्यन्ति मनुजाः शताक्षीमिति मां ततः ॥ ४७॥
रूपमें प्रकट होऊँगी ॥ ४६ ॥ और सौ नेत्रोंसे
ततोऽहमखिलं लोकमात्मदेहसमुद्भवैः ।
मुनियोंकी ओर देखूँगी। अतः मनुष्य 'शताक्षी'
भरिष्यामि सुराः शाकैरावृष्टेः प्राणधारकैः ॥ ४८ ॥
इस नामसे मेरा कीर्तन करेंगे ॥४७॥ देवताओ !
शाकाम्भरीति विख्यातिं तदा यास्याम्यहं भुवि ।
उस समय मैं अपने शरीरसे उत्पन्न हुए शाकोंद्वारा
तत्रैव च वधिष्यामि दुर्गमाख्यं महासुरम् ॥ ४९ ॥
समस्त संसारका भरण पोषण करूँगी। जबतक
दुर्गा देवीति विख्यातं तन्मे नाम भविष्यति ।
वर्षा नहीं होगी, तबतक वे शाक ही सबके
पुनश्चाहं यदा भीमं रूपं कृत्वा हिमाचले ॥ ५० ॥
प्राणोंकी रक्षा करेंगे ॥ ४८ ॥ ऐसा करनेके कारण
रक्षांसि भक्षयिष्यामि २ मुनीनां त्राणकारणात् ।
पृथ्वीपर 'शाकम्भरी' के नामसे मेरी ख्याति
तदा मां मुनयः सर्वे स्तोष्यन्त्यानम्रमूर्तयः ॥ ५१ ॥
होगी। उसी अवतारमें मैं दुर्गम नामक महादैत्यका
भीमा देवीति विख्यातं तन्मे नाम भविष्यति ।
वध भी करूँगी ॥ ४९ ॥ इससे मेरा नाम 'दुर्गादेवी'
यदारुणाख्यस्त्रैलोक्ये महाबाधां करिष्यति ॥ ५२ ॥
के रूपसे प्रसिद्ध होगा। फिर जब मैं भीमरूप
१. पा० - कुले। २. पा०- भक्षयिष्ये। (शमयिष्यामि इति वा)।