मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

278 MĀNASĀRA
मध्यमादि कनिष्ठांतं दोर्घमेव प्रस(श)स्यते ।
विस्तारं सप्तषडुपंच यवमानमुदाहृतं ।
तदर्धं च तदर्धं च नखविस्तारमुच्यते ।
बाहुमध्यविशाले तु सप्तांशं कूर्परं तथा ।
वेदांगुल्यं प्रकोष्ठां च र्माणबंधं त्र्यंशकं ।
त्रियंशं सार्द्धं पक्षांशं षडंशं तलमूलां चा ।
तलाग्रांतरं युगांगुलं ।
तलदीर्घं षडंगुल्यं शेषांशं मध्यमांगुलं ।
सार्द्धपंचांगुलं दीर्घं तर्जन्यनामकाद्वयो ।
सार्धपंचंगुलां दीर्घं कनिष्ठये तत्प्र(द)थापि वा ।
अंशं षड्यवं सप्तषड्यवं चतुर्यवं क्रमात् ।
अंगुष्ठादि कनिष्ठांतं विस्तारं परिकीर्त्तितं ।
स्थूलमूलं कृशाग्रं तु युक्तमानेन योजयेत् ।
अग्रे त्रिद्विभागेन नखतारं प्रशस्यते ।
तच्चतुर्भागमाधिक्यं नखताया(र)मुदाहृतं ।
ए(ये)कद्वित्रियवं वापि नखाग्रं कारयेत् सुधी ।
अंगुष्ठेव च द्विपर्वं स्यात् त्रिपंचांचान्यदंगुलैः ।
ज्ञानरेखादि रेखैश्च कुर्यात्तत्तलमध्यमे ।
केशांता दक्षिणे सूत्रांतं भ्रू(सु)वोर्मध्येभूवक्षिति ।
अक्षायामद्वयंगुलं तदर्धं तस्य विस्त्रि(स्तृ)तं ।
भू(भ्रु)वायाम युगांगुल्यं द्वयविस्तार मागिकं ।
द्वयंगुलं पुटपर्यंतं नासिका विस्त्रि(स्तृ)तं भवेत् ।
तदर्धं मध्यविस्तारं तदर्धं स्यात्······तदमांगुलं ।
51. (1) चन्द्रवीर is apparently for कृन्नवीर, see chapter L, lines 35—36.
(2) C. स्यात् स्वर्णरलो, I. वशीरक्त ।
52. C. केयूरकटकटकं स्वखैवणं पूरमसंयुक्तं ।
55. C. कुर्याच्च व्यचलं भवेत् ।
59. C. मालादि संभूष्या मूलादि संह्हो ।
60. C. हस्ते च दिंद्रिकं ।
66. C. कुर्याच्च द्वाराद्ययेत् ।
71. C. लंबरं ।
75. I. मन्दिरा, C. मन्दिराः ।