मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

गेहव्यासगजांशकुड्यमिहिरांशे सप्तबाखांशकान्
कृत्वान्तश्च बाह्यश्च x fx तत्सिराविन्द्य-
स्तयेा गन्यथ ।
द्वाराख्यङ्कखगेह x पसिरयोर्मध्यस्थमध्ययान्
यथादध्यादडगुलव x x x गमवयो-
यानीनि पूर्वांदितः ॥ ४८ ॥
कुर्यात् सर्वेपुरे x लय x x शंशांशितेऽङ्क्यु-
च्छ्रये द्वारोत्से x x x x वरहितं
विस्तोयैमात्मार्धतः ।
योगी स x x x वेपाददलविस्तोयौ स्फुर-
द्वारनौ विस्तार x x नौ भुवड्क्रमपत-
द्वारद्वयौ च मूलाग्रयोः ॥ ४९ ॥
द्वारोत्सेधनियुक्तशेषचरखात्सेधे शरांशांकृते
ह्यंशेनाधरपट्टिकां मितघनां सार्धं
नवाङ्गांशिते ।
हीनां वाजनकेन योगविततां शिष्टांशतः पट्टिका
मूर्ध्वस्थामथ मङ्गलाढ्यफलकां युच्योर्ध्व-
पट्ट्यूर्ध्वतः ॥ ५० ॥
दण्डाख्यङ्कमतङ्कजांशबहलं तावद्युतद्वारदैल-
व्यासं मूलशिखायुतं दृढतरं कार्ये कवा-
टद्वयम् ।
कार्या वामकवाटरोपितपराग्भागार्धतोवातत-
स्तद्विन्नप्रतता च सूत्रफलकासूक्ष्मास्तनाद्यु-
ज्ज्वला ॥ ५१ ॥
षड्विंश्यासपदोनिता दलमिता वा सूत्रपट्टो-
त्तिर्यङ्गा द्वारततोशनाड्यहिरसेष्वंशेन वा
तत्ततिः ।
स्वव्यासेन समं तदङ्घ्रिरहितं वार्घोनितं तद्घनं
साध्योऽङ्कस्त x x व्यकादिरुचिरा वामा-
ररारोपिता ॥ ५२ ॥
ऊर्ध्वाधरस्मरकागलस्थिपालप्रक्षेपखोब x
x न्यपि पत्रकाणि ।
तिर्यङ्क्युद x प्लुह्वकर्तव्यकोमलानि सर्वोसु
x x क्तानि कबाटयोः स्युः ॥ ५३ ॥
ग्राशाहर्पतिस x x ददि x x षष्ठेऽथवा सप्तमे
सूत्रे द्वा x x x x x x तनुसाच्छालासु
सव्यार्धके ।
सिंहोक्ष x x x x निविहितं चान्यादिको-
ष्ठालयं मित्रे पार्श्वमदक्षिणे पुनरुदक्प्राच्ये
च गेहे मिथः ॥ ५४ ॥
शालाद्वेग्मुखजन्मानिमिह चतस्रोऽन्योन्यभिन्ना
दिशास्स्वन्तस्स्थध्वजयोनिकाङ्कखसिरानौत-
स्वमध्याः क्रमात् ।
वाम्यास्र्धं नयशैलयोखगुणसंख्यानैः परीत्याङ्गलै-
रन्योन्याकलितैकयोनिकचतुश्शालं गृहं
भृभुजाम् ॥ ५५ ॥
पर्यन्तं ध्वजमादधीत चतुरश्रं मध्यतश्चाङ्कखं
तत्पार्श्वेऽप्यतिपत्रमानमपरं चाभ्यन्तरं
केतनम् ।
तच्चुर्यश्रयुजोत्यकोञ्चचतुरश्रेयूत्तरात्तत्त्वजं
युक्त्वात्तत्तरविस्तृतिं च जनयेत् तुर्यश्र-
शालाविधौ ॥ ५६ ॥
प्राच्येऽग्न्यादिसमर्चनादिकमुदीचीने कुटुम्बा-
दिकं व्यत्यस्य प्रकरातु वा द्वयमिदं
चाम्येऽतिथिप्रोचनम् ।
पाश्चात्ये धनसंनिधापनमतो द्वन्द्वं विपर्यस्य वा
शेषार्धं तु तयो x x शयनविद्याभ्यासनार्थं
चरेत् ॥ ५७ ॥
कृत्वा दिङ्नवनार्वर्गप x भिन्ने क्षेत्रकेऽन्तर्गतै-
रष्टाङ्गाब्धिपदैर्वि x x x दयुक्तं प्राङ्गणं
मध्यतः ।
शालाः पङ्क्ति x x x क दकङ्कषस्तद्वाह्यत-
स्तद्बहिर्गोपूलूखलदे x x x दि x
सत्यङ्कतयावृताः कल्पयेत् ॥ ५८ ॥