मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

भाकर्णेनिघ्नापमतोऽवलम्ब-
भक्तं तथा याम्यपलाङ्गुलं च ।
तयोः सद्दिक्त्वे युतिरन्यथा तु
भेदः प्रभा बाहुसमाह्वयः स्यात् ॥ ९ ॥
शङ्कोरर्कमिताङ्गुलस्य तु मयाच्छाया श्रुतिर्भाभुजां
नीत्वा भाभुजविस्तरार्धकलितं वृत्तिं छायाग्र-
केन्द्रं लिखेत् ।
भामूलाद् वृत्तिपार्श्वयुग्मकलिते लेखे तथा
भाभुजाद्दिग्भा प्राग्वपरा तयोरथ ततो-
ऽन्याश्चेति वा दिक्स्थितिः ॥ १० ॥
प्रागग्रं सूत्रमूर्ध्वार्मुजमुत्तरमभिकल्प्यास्य मूलाग्र-
गाभ्यां
सूत्राभ्यां मत्स्ययुग्मं यमशशिहरितोः कल्पयि-
त्वात्र सूत्रम् ।
कृत्वा दिक्ष्वङ्गयित्वा सममिह निहितेः सूत्रकैः
कोणमत्स्यान् कृत्वास्फाल्यैषु सूत्रं रच-
यतु चतुरश्रं पुरः क्षेत्रक्लृप्तौ ॥ ११ ॥
सूत्रे प्रागुदगग्रके क्षितितले कृत्वा चतुःषष्टिदे
खण्डे कल्पयतु द्विजादिवसति शर्वेऽथवा
नैर्ऋते ।
खण्डेऽस्मिन् सति सम्भवे पुनरपि श्रुत्यंशिते
ब्रह्मसूत्राभ्याशे शुभवास्तुवीथिपदयुक्त्यार्थं
पुनश्चोन्नयेत् ॥ १२ ॥
नन्दद्वन्द्वपुटे नवावृतितया मध्येऽस्य बाह्यान्तिमं
बोध्यः स्युः परितः पिशाचदिविषद्दिग्द्वित्ता-
धिभूदण्डिनाम् ।
नागाम्ब्वग्नि विनायकद्रुहिणनाम्नां चासु
निन्द्याः स्मृताः पैशाचान्यहिदण्डिनां
गृहविधौ वीथ्यश्चतुर्दिक्ष्वपि ॥ १३ ॥
गोवह्रिप्रेतभूताम्बुनागेमधनसंज्ञिताः वीथ्यः
प्रागादिनोक्तत्वात् क्रमाद् वास्तोः प्रकी-
र्तिताः ।
अग्निकोणादिगाः पञ्च सामान्‍येनाशुभाः
स्मृताः ॥ १४ ॥
मध्ये चावरखद्वये शतपदेऽष्ट्यष्टाश्वियुग्मैककै-
रेकाशीतिपदे पदैर्नररसाक्षद्वन्द्वचन्द्रै-
रपि ।
क्षेत्रेऽष्टाष्टपदैर्नवाब्धिदलयुग्मैरर्ध चन्द्राग्निभि-
र्वास्त्वङ्गक्षसुपर्वणां पदविधिस्त्रेधा त्रिप-
श्चाशताम् ॥ १५ ॥
ईशाचं बहिरावृतिस्थितपदकेष्वीशानपर्जन्यका-
वैन्द्रोन्द्रौ रविसत्यकौ भृशखहव्याशांस्तथा
पूषणम् ।
भूयो वै वितथं गृहक्षतयमौ गन्धर्वभृङ्गौ मृगं
पित्राख्यान् प्रतिहारपालमपि सुग्रीवं
क्रमात् कल्पयेत् ॥ १६ ॥
भूयः पुष्पादिवन्तं वरुणमसुरशोषारुख्यरोगांस्तथा
नागान् मुख्यं भल्लाटमिन्द्रर्गलमदितिदिती
चेति बाह्यावृतिस्थाः ।
ईशाद्यापापवत्सार्यकसंवितृसावित्रसंज्ञा वि-
वस्वानिन्द्राख्यश्चेन्द्रजिन्मित्रकशिवशिव-
जिद्भूभृतोऽन्तर्वृतौस्युः ॥ १७ ॥
ब्रह्ममध्यपदेऽथ शर्वसहितः स्कन्दोऽर्यमा
जम्भकः प्रागादौ पिलिपिञ्जनकश्च चरकी-
शाद्यै विदार्याह्वयाः ।
भूयः पूतनिकाथ पापपदपूर्वा राक्षसी बाह्यत-
श्चैतेऽष्टावपदस्थिताश्च परितो देवग्रहाद्याः
क्रमात् ॥ १८ ॥
नाड्यः प्रागुद × × कादश दशैकाशीति
कोष्ठे शिवाग्न्यग्राः पञ्च पृथङ्नवार्र्मगु-
णकोष्ठशास्तथा रज्जबः ।
मर्माय्यष्टरसांशुगाब्धिगुणसंख्यानैककोष्ठस्थि-
तैः सूत्रैर्योोगसमुद्भव्वानि तु शतं वर्ज्यानि
कुड्यादिषु ॥ १९ ॥