मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

४४२ ] मानमारे
नाना अलंङ्कारं संयुक्तं आलंगार प्रभाच्यते
शेषं एकोनभागं तु उत्तरं तु शिवांशकम्
पद्मं च एकार्धं कपोतद्वयमेव च ।
यालं अर्धौशकं चैव तत्त्वत् समवेदिका भवेत्
गलं द्वयांशकं चैव कृतवारि शिवांशकम्
अर्धीशयर्जवाहं च मानहं चरमेय च
द्वयांशं स्तूपिकं प्रोक्तं कल्पयेत् कण्टेकूटकम्
विस्तरोच्चं दशसप्तांशं उत्तरायुमेव च
उर्ध्वपद्मं चंरांशं च कपोतं रसांशकम्
यालं द्वयांशकं प्रोक्तं मञ्चमानं विधीयते
त्रिपाद मुञ्चमानं तु अष्टभागं विभाषि(जि)ते
एकांशं वेदिकोच्चं तु द्वयांशं चरणोदयम्
एकांशं प्रस्तरोच्चेदं शिवांशगलमानकम्
द्वयांशं शिखरोच्चेतं स्तूपिपद्मैकांशकं भवेत्
पद्म चरांशं च कपोतमरसांशकम्
यालं द्वयांशकं प्रोक्तं मंचमानं विधीयते
चतुर्थपादोच्चं तु सप्तभागं विभाषि(जि)ते ।
अधौशवेदिकोच्चं तु एकांशं चरणोदयम्
अर्धांशं प्रस्तरं प्रोक्तं गलं एकांशकं भवेत्
शिवांशं शिरीपं चैव स्थूपि अर्धौशकं भवेत्
प्रस्तरोच्चं दशसप्तांश उत्तरायुयमेव च
उ(ऊ)र्ध्वपद्म चरांशं च कपोतं रसांशकम् ।
यालं द्वयांशकं प्रोक्तं मञ्चमानं विधीयते
गलतुंग युयांशं च एकांशं वेदिकोदयम्
शेषं गलमानं तु गलमानं विधीयते ।
शिखरोच्चं द्वयांशाधैं अधीशं कृतवारिकं
एकांशं शिखरोच्चेयं महापद्म च अर्ध(ध्र्)कम्
स्थूपि पर्कांशकं प्रोक्तं कल्पयेत् पञ्चभूमिके ।
अथ आयादिलक्षणं कथ्यते
अथ वक्ष्ये विशेषेण आयादीनां यथाक्रमम् ।
आयादिशुभसंयुक्तं सर्वशास्त्रसमुद्धृतम् ।
आयव्यय च योनिश्च रिक्षां वारं तथैव च ।
अंशं वा तिथिलग्नं च आयुर्दशविधं तथा ।
॥ आयायम् ॥
नागवेदरविं आयं एकादिभिः पुनः पुनः
॥ व्ययम् ॥
नन्दनादमुनि चैव रसभूत चतुर्थकम्
गुणाक्षिमकनाडिश्च विथोकादि पुनः पुनः
हरिकरध्वधश्वानं गद्यमोक्ष वायसम्
एकादि अष्टं संख्यायां नवादीनां पुनः पुनः
॥ नक्षत्रम् ॥
एक पुष्प विशाखादि शतभित्रिश्च तु मृगीः
पञ्चहस्तरसार्धेधं भरगां सतसंयतम् ।
अष्टमेखाश्रवा ज्येष्टा प्रोष्ठोत्तरं दशास्था ।
एकादश्यां पुनर्वस्वा स्वातिद्वादशमुच्यते
त्रयोदश्यां श्रविष्ठा....रोहिण्यां तु चतुर्दशी ।
पञ्चादशोत्तरं चैव पूर्वाषाढ़ां तु षोडशः
अश्वसप्तदशं चैव धात्रे अष्टादशं भवेत्
नवोदशेषतालेनाचोष्टं विंशतितस्तथा
एकविंशाद्रसंयुक्ता द्वाविंशं नैव चैत्रका ।
त्रयोविंशं तु श्रवणं चतुर्विशं तु कृत्तिका
पञ्चविंशत् पूर्वफल्गुन्यां मूलं षड्विशमेव हि
सप्तविंशांतरेवन्यां पुष्यादीनां पुनः पुनः
शशिसौम्येशकभानु कुधोगुरुशनैश्वरः
एकादिसप्तसंख्यायां अष्टादीनां पुनः पुनः ।
॥ अंशम् ॥
तस्करो भुक्तिशक्तिश्च धन्योनरपति क्लियः
निर्भाति निधनप्रेष्या अंश नव पुनः पुनः
॥ वंशम् ॥
ब्रह्मक्षत्रियो वैश्या शुद्राणां तु चतुर्विधम्
एकादिचतुपर्थं तमेकादीनां पुनः पुनः
॥ तिथि ॥
नवनिभानु षट् पूर्वं पञ्च पञ्च पुनः पुनः
॥ लग्नम् ॥
कर्कटे वृश्चके मीने एकादिभि पुनः पुनः