मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)
Manasara on Architecture and Sculpture by P.K. Acharya
मानसार ऋषि (अनुवादक: डॉ. प्रसन्ना कुमार आचार्य) द्वारा
पृष्ठ 459, कुल 856 में से
संदर्भ में पढ़ें[४२४] प्रातसारे
[स्तम्भ १ / Left Column]
मंचमानं द्विभागं स्यात्तत्समं गलमानकं
साधींशं च शिरोत्सेधं शिरमानं शिखामकं
पौष्टिकं सदनं ह्येव जयदं श्रृणु सुव्रत
सार्धांशां च मधिष्टानं पूर्ववत्परिकल्पयेत्
स्मृत्यंशमद्भुतोत्सेधं कलांशं वैधरातलं
पश्चात्त्यं सार्धद्विभागं मंचमानं द्वयंशकं
द्वयंर्श गूलमानं तु वेदांशं शिखरोदयं
सार्धांशेन शिखामानं श्रद्भुतं सदनं स्मृतं
त्रिपादाधिकमक्षांशं मधिष्टानेाद्यं भवेत्
षडांशं तलियोच्चं स्यात्पाठानान्त्यंशमंचकं
द्विपादशंगलोत्सेधं युगांशं शिखरोदयं
सपादार्शं शिखामानं पतैवँ सर्वकामदं
अवश्या''''प्रकारेण सामान्यं शांतिकादिकैः
षट्त्रिंशं द्विमजेदुच्चमधिष्टानं गुखांशकं
रुद्रांशं तलियोत्सेधं मंचमानं गुणांशकं
अनलांशमुपग्रीवमंक्षांशं मंचमातकं
सार्धान्यांशं गलोत्सेधं सताध्र्थ.... शीर्ष भवेत्
शिखामानं गुखांशं स्यात् क्रमेण''''वकोतितम्
गम्यमे वा समाख्यातं अलंकारं प्रवक्ष्यते
बंत्रिवंधमधिष्टानं वल्लभकान्त्यंत्रिसंयुतं
आयताश्रशिरोयुक्तं महानासि चतुष्टयं
कलाल्पनासिकोपेतं चतुष्कूटसमन्वितं
दृष्टाश्रं शीर्ष कंठं गलोत्सेधांतमुच्यतः
शिखापंच शिवाह्मानं शिखापंचकसंयुक्तं
.................." श्रो भोगमितिविद्यते
खावंधधरोवेदं स्कंदकांतांघ्रिसंयुतं
आयताश्रशिरोवेदं चतुर्णांसिसमन्वितं
महानासि विन(नि) ष्क्रांतं दंड व (वा) त्रिदंडकं
महानासिद्धयोर्मध्ये क्षुद्रनासिद्धयान्वितं
मद्रनास्योश्चपार्श्वे तु क्षुद्रनासिविभूषितं
पादप्रत्याल्प नासांघातोरखाद्यैरलंकृतं
एवं लक्षणसंयुक्तं श्रोपन्न भोगमुच्यते
वेंद्रिवंधमधिष्ठानं भोमकांतांब्रिसंयुतं
शिखरे ऋत्तुनासाध्यं प्रहपनाड्यांतरे
[स्तम्भ २ / Right Column]
[R1] प्रासादे मंडपे मध्ये तोरखाद्यैर्विचित्रितं
[R2] एवं लक्षणसंयुक्तं नाम्ना सुन्दरमुच्यते
[R3] पादबंधधरोपेतं वारखस्तंभसंयुतं
[R4] महानासिद्वयोपेतमष्टविंशाहपनासिकं
[R5] शिखापंचकसंयुक्तं पुत्रकांतविमानकं
[R6] कौबेरांधिसमायुक्तं पादबंधमसूरकं
[R7] कलाल्पं नासिक