मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

४] भूपरीक्षाविधानम् ६
कूर्मोन्नता वर्तुला च त्रिकोणं(णा) वज्रसन्निभा ।
अशनानां गृहैश्छाया कर्मकारगृहैर्वृता ॥ १३ ॥
चतुष्पथा चैक(च त्रि)पथा द्विपथा पत्तनै(न)पथा ।
मृदङ्गसदृशं(शा) गर्तखगवन्मुखोपमम्(पमा) ॥ १४ ॥ 28
ऋषतो(ऋषो) परमं(मा) चतुष्कोणा[सर्वत्र] प्रभाष्टक्षकम्(का) ।
सालैर्युक्तं(क्ता) चतुष्कोणैः(शेषु) चैत्यपादपसंकुलम(ला) ॥ १५ ॥
महासर्पाश्रिता वाऽपि शालस्योद्यानमेव च ।
वराहमर्कटप्रायं(या) रुद्रमूर्ध्वा(द्राक्षामा)श्रमं तथा ॥ १६ ॥ 32
उलूखलं(कानां) काननानि पञ्चाकृतिशूर्पशम्(सर्पाक्षां च) ।
पाञ्चजन्यं(न्या) खगप्रायविडाला खचरोपमा ॥ १७ ॥
वेश्म गौलि(री)निभिः(भा) चापि क्षुद्रजन्तूष(न्तु तुष)रापि ।
वास्तुशास्त्रविदां विधानं तदेवं स्वादू(हू)र्जितम् ॥ १८ ॥ 36
बहुद्वारप्रवेशं(शां) च वर्मविद्धं(द्धां) च वर्जयेत् ।
इत्थंभूतेऽपि वास्त्वाद्यौ मोहात्कर्म करोति यः ॥ १६ ॥
तद्दु(स दु)ष्कृतस्य सिन्धुः स्यात्तस्माद्विजा(बीज)धरा वरा ।
स(सा) हि सोदरवस्तु स्यादूर्षिनी(दूर्वा) बहुरसा बहु(हुः) ॥ २० ॥ 40
बीजाभिवर्धिनी मधुव्रतैर्मृगनाभिसुगन्धिनी ।
सकलशिल्पवरैरपि संस्कृता [सकललक्षया] ॥ २१ ॥
इति मानधारे वास्तुशास्त्रे भूपरीक्षा(मिसंग्रह)विधानं नाम चतुर्थोऽध्यायः ।
2