मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

अध्यायः ५३] पीठलक्षणम् ३५३
तदेकांशाधिकं वापि पूर्वोक्तं नालदीर्घके ।
ग्रीवोर्ध्वं चोक्तमानं यन्नालस्य बहु(ह)लं भवेत् ॥ ११॥
नालतारं(र) त्रिभागैकं जलधारविशालकम् ।
पीठस्योर्ध्वं विशाले तु चतुष्पञ्चषडंशके ॥ १२ ॥ २४
एकांशेन शेषं तु(स्याद्) वृत्तवारिविशालकम् ।
घृ(वृ)तवारिविशाले तु तत्तदंश(शां) विभाजिते ॥ १३ ॥
एकांशं निम्नविस्तारं पट्टिकान्तसमन्वितम् ।
नन्द्यावर्तशिला चोर्ध्वं तस्मान्नारायणान्तकम् ॥ १४॥ २८
पीठतुङ्गमिवि प्रोक्तं गण्यमानमिहोच्यते ।
उत्सेधे षोडशांशे तु प्रथमोर्ध्वं द्विभागिकम् ॥ १५ ॥
पद्मोर्ध्वं तु त्रिभागं स्यात्तदूर्ध्वं शेषपांशकम् ।
कन्धरं च त्रिभागं स्यात्तदूर्ध्वं कम्पमंशकम् ॥ १६ ॥ ३२
ऊर्ध्वपद्मं त्रियं(त्र्यां)शं स्याद् वाजनं च त्रिभागिकम् ।
एकांशं घृ(वृ)तवारि स्याद् भद्रपीठमिति स्मृतम् ॥ १७ ॥
तदेव गलदेशे तु कुमुदं(द)निर्गमं भवेत् ।
त्रियश्रं(त्र्याश्रं) वृत्तकुम्भं वा श्रीमद्रमिति कीर्तितम् ॥ १८ ॥ ३६
कुम्भस्योपरि तस्याधश्चार्धार्धेन पद्मयुक् ।
तस्याधोऽर्धेन(नै) कार्धेन कुर्यात्तत्तद्विचक्षणः ॥ १९ ॥
शेषं तु पूर्ववत्पीठं श्रीविशालमिति स्मृतम् ।
अथवा कुम्भं द्विभागं पद्मत्तुङ्गं युगांशकम् ॥ २० ॥ ४०
शेषं प्रागुक्तवत्कुर्यादुपपीठं प्रकल्पयेत् ।
अथवाधिष्ठानवद् गुहां कुर्यात्तत्सर्वलिङ्गके ॥ २१ ॥
यत्तुङ्गस्य वशावेशं पीठकर्णावसानकम् ।
उक्तताराद्विहीनं स्यात्सर्वदोषसमुद्भवम् ॥ २२ ॥ ४४
तस्मात्तु निर्गमं कुर्याद् विस्तारं तत्प्रकल्पयेत् ।
कुर्यात्तु नागरे लिङ्गे पीठं नागरमेव च ॥ २३ ॥
44