मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

३४] मण्डपविधानम् २४१
एवं तु सर्वतोभद्रं सर्वालङ्कारसंयुतम् ।
वक्ष्यते विधिना सम्यक् सर्वग्रामार्थमण्डपम् ॥ २७८ ॥ 553
समाश्रं वायतायामं युग्मं वायुग्मभित्तिकम् ।
लुपां वा प्रस्तराङ्गं वा तप्ल(ल्पा)च्छादनमेव च ॥ २७९ ॥
लुपासंयुक्तं तु सर्वाङ्गं सभा चेति प्रकीर्तितम्(वा) ।
परितः प्रस्तरं मध्ये चोर्ध्वं कूटं तु मण्डपम् ॥ २८० ॥ 560
प्रस्तराङ्गं तु सर्वाङ्गं मण्डपं चेति कथ्यते ।
मण्डपं वा सभां वापि ग्रामयोग्यं यथादिशि ॥ २८१ ॥
नगरे च यथाकारं द्विगुणाब्ध्यर्धकायतम् ।
पादोनं द्विगुणं वापि द्विगुणं पत्तने न्यसेत् ॥ २८२ ॥ 564
विस्तारद्विगुणायामं शूद्रखर्वटयोग्यकम् ।
अधिष्ठानाद्यलङ्कारं सर्वं प्रागुक्तवन्नयेत् ॥ २८३ ॥
यात्रामार्गेषु सर्वेषां कारयेन्मण्डपं सुधीः ।
प्रपाङ्गं मण्डपं वापि यथायुक्त्या प्रयोजयेत् ॥ २८४ ॥ 568
ब्रह्मक्षत्रियवैश्यशूद्रचतुर्वर्णे यदुक्तं तु तत्
देवानां भवति त्वनन्तरान्तरं शूद्रैर्विंशा(शैः) क्षत्रियैः ।
तद्विप्रैर्भवति त्वनन्तरान्तरं क्षत्रैर्विंशा(शैः) शूद्रकम्(कैः)
राजानो(ज्ञाः)भवति त्वनन्तरान्तरं शूद्रैर्विंशां(शा) वश्यकैः(क्षत्रियैः) ॥२८५॥ 572
शूद्रैर्युक्तं मण्डपं शूद्रकाणाम्
अन्येषां तज्जातियोग्यं तु कुर्यात् ।
चोक्त(चेत्त)द्विप्रजात्यादि चोक्तम्
कर्ता भर्ता सर्वथा नाशमीयात् ॥ २८६ ॥ 576
इति मानमारे वास्तुशास्त्रे मण्डपविधानं नाम चतुस्त्रिंशोध्यायः ॥
30