मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

३४] मण्डपविधानम् २३७
कर्णे च द्विद्विभागेन कुर्याद् वासं चतुष्टयम् ।
तद्बहिश्चावृतांशेन संयुक्तं भद्रालिन्दकम् ॥ २२२ ॥ 444
मध्यसूत्रात्(त्रस्य) तु वामे तु द्वारं कुर्याद् विचक्षणः ।
तद्बहिश्चावृतांशेन कुर्याच्चैव(कं) खल्लूरिकम् ॥ २२३ ॥
चतुष्कर्णोऽष्टनेत्रं स्याद् भद्रयुक्तं कर्करीकृतम् ।
अथवा वेदभागेन मध्यकोष्ठं समाश्रकम् ॥ २२४ ॥ 448
तद्बहिश्चावृतांशेन जलपादं च निम्नकम् ।
तद्बहिः परितो भागे कुर्याच्चैव(का) खल्लूरिकाः(का) ॥ २२५ ॥
तन्मध्ये मण्डपं कुर्यात्कर्णे लाङ्गलभित्तिकम् ।
मध्यस्तम्भं त्यजेत् श(ञ्छ्र)स्तं दिक्षु स्तम्भं त्यजेत्तुवा ॥ २२६ ॥ 452
ऊर्ध्वकूटं(ट)समायुक्तं सर्वालङ्कारसंयुतम् ।
तद्बहिः परितो देशे यथेष्टांशप्रपाङ्गकम् ॥ २२७ ॥
नृपाणां भोजनार्थं स्यात्खर्वटाख्यं तु मण्डपम् ।
तदेव भागैकवेदांशं मध्यरङ्गं तमिष्यते ॥ २२८ ॥ 456
तद्बाह्ये च[द्वि]द्विभागेन मण्डपावृतमिष्यते ।
तद्द्विद्विश्चावृतांशेन कुर्यात्तद्भद्रभालिन्दकम् ॥ २२९ ॥
तच्चतुर्दिक्षु मध्ये च स्तम्भं सर्वोपरि त्यजेत् ।
द्विभागैकं नेत्रविस्ता˚ निर्गमं भद्रसंयुक्तम् ॥ २३० ॥ 460
मध्यभद्रं तु(द्रस्य) विस्तारं निर्गमं च(मस्य) द्विभागिकम् ।
चतुर्दिक्षु चतुर्द्वारं कर्णे च कर्करीकृतम् ॥ २३१ ॥
ऊर्ध्वकूटं समायुक्तं सर्वालङ्कारसंयुतम् ।
तन्मुखे तत्समांशेन विस्तारायामं कारयेत् ॥ २३२ ॥ 464
चतुःषड्भागविस्तारायामं मण्डपाङ्गशम्(यं स्यात्) ।
पुरश्च पार्श्वयोश्चैव द्व्यंशेन मुखमण्डपम् ॥ २३३ ॥
द्वारं तन्मुखभद्रं स्यात्कर्णेषु कर्करीकृतम् ।
मण्डपे चाङ्गयं ज्ञात्वा विधानं विविधायनम् ॥ २३४ ॥ 468
सर्वालङ्कारसंयुक्तं वातायनसमायुतम् ।
एवं तु खर्वटं प्रोक्तमभिषेकार्थमण्डपम् ॥ २३५ ॥