मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

२२८ मानसारः [अध्यायः
षड्भागेन विशाले तु चायामं चाष्टभागिकम् ।
वेदभागेन विस्तारं षड्भागायामतोऽङ्गणम् ॥ ९६ ॥ 192
तत्तद्वाह्यावृतौंशेन वसपं(मण्डपं) परिकल्पयेत् ।
आयामे मध्यसूत्रात्तु वामे द्वारं तु योजयेत् ॥ ९७ ॥
कूटाङ्गं मण्डपं कुर्यात्प्रच्छादनमथापि वा ।
शिवालयमण्डपं प्रोक्तं धान्यकर्शन(र्वणा)योग्यकम् ॥ ९८ ॥ 196
पञ्चसप्तांशविस्तारं तस्याद्वि(द्व्यं)शाधिकांयतम् ।
मण्डपं तत्तदंशेन समाश्रं वायतं तु वा ॥ ९९ ॥
तत्रिभागाङ्गशं मध्ये चैकद्व्यंशेन मण्डपम् ।
वातायनसमायुक्तं इ(चे)ष्टदिग्वा(द्गता)रसंयुतम् ॥ १०० ॥ 200
मध्ये प्रच्छादनं कुर्यात्प्रपाङ्गं वाधिकल्पयेत् ।
एकभागेन बाह्ये तु परितो भूप(भ्रमा)लिन्दकम् ॥ १०१ ॥
तत्तद्भागेन संयुक्तं मे(मा)नं प्रागुक्तवन्नयेत् ।
एवं तु(नृत्ताख्य)मण्डपं प्रोक्तं नृत्तश्रवणयोग्यकम् ॥ १०२ ॥ 204
तदेव चेष्टदिग्वासं कुर्याद्देवं तु जालकम् ।
वस्त्राभरणशास्त्रादीन्(दि)रत्नकोशादियोग्यकम् ॥ १०३ ॥
विस्तारं सप्तभागं स्याद्यष्टेष्टांशं तथायतम् ।
समाश्रं वाथ वेदाश्रं कुर्यादास्थानमण्डपम् ॥ १०४ ॥ 208
विस्तारं(र)द्विगुणं वापि त्रिगुणं वा तदायतम् ।
समाश्रं सप्तसप्तांशे त्रित्रिमध्यमरङ्गतम् ॥ १०५ ॥
परितो (तश्चै)कैकभागं ह्यंशैर्क मण्डपं तु वा ।
पृष्ठे तत्पार्श्वयोर्मध्ये मुखे पादसमन्वितम् ॥ १०६ ॥ 212
पार्श्वयोः पृष्ठतः द्वारं (तस्तु वा) द्वारं तु प्रस्तरं तु वा ।
पार्श्वैकद्वारसंयुक्तं युक्त्या सोपानसंयुतम् ॥ १०७॥
चतुर्दिक्षु द्विभागैकं विस्तारं भद्रनिर्गमम् ।
अथवा मुखभद्रे तु निर्गमं तद्द्विभागिकम् ॥ १०८॥ 216
तदग्रे वाथ पार्श्वे च कुर्यात्सोपानभूषणम् ।
तस्य मध्ये च रङ्गे तु मौक्तिकेन प्रपान्वितम् ॥ १०९ ॥