मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

३३] गोपुरविधानम् २१६
क्षुद्रनास्यर्कसंयुक्तं श्रीविशालं तथैव च ।
षोडशक्षुद्रनास्यङ्गं विष्णुक्रान्तमिहोच्यते ॥ २७८ ॥ 556
क्षुद्रनास्या तथा विंशत् इ(दि)न्द्रक्रान्तं प्रकल्प्यते ।
क्षुद्रनासी(र्सी) विना कुर्याद् ब्रह्मकान्तमिति स्मृतम् ॥ २७९ ॥
गलगूटं विनाकुर्यात् स्कन्दक्रान्तं विशिष्यते ।
मध्यनास्युन्नतं तत्र नासिका पञ्जरान्वितम् ॥ २८० ॥ 560
एवं तु शिखरं(श्रीकरं) प्रोक्तं कर्करीनासिकावृतम् ।
शालाकोष्ठ(ष्ठं) विशेषेण स्तूपिकान्तं प्रकल्पयेत् ॥ २८१ ॥
भद्रशालां तु तत्कुर्यात्सौम्यकान्तमुदीरितम् ।
एतानि दश(नव)भेदः स्याच्छिखरे(रः) सर्वेषु योजयेत् ॥ २८२ ॥ 564
गोपुराद्यनसर्वेषु यत्तल्लाद्यैर्विशेषतः ।
सर्वावि(वंस्ये)न्द्रस्य बाह्ये तत्पादं व्यक्त प्रकल्पयेत् ॥ २८३ ॥
अनुक्तमन्यतो ग्राह्यमग्राह्यमवसीदति ।
( वातायनलक्षणम् )
वक्ष्ये वातायनानां च लक्षणं विधिनाधुना ॥ २८४ ॥ 568
सर्वेषामपि हर्म्याणां मण्डपादीनि वस्तु(वास्तू)नि ।
तथा वातायनस्थानं तथा वै चोक्तवन्न(न्न्र)येत् ॥ २८५ ॥
तैत(ति)ल्लानां तु तं तं तु नराणां हे(ही)ष्यते बुधैः ।
नराणां जालकं सर्वं देवानार्माप योग्यकम् ॥ २८६ ॥ 572
तद्विस्तारोदयं सर्वं प्राचीनोक्तं विचारयेत्(क्वदाचरेत्) ।
पादपालिकया युक्तं पत्रपुष्पैर लंकृतम् ॥ २८७ ॥
देवानां जालकानां च मध्यरन्ध्रसमन्वितम् ।
द्विजानां भूपतीनां च मध्यस्तम्भं विसर्जयेत् ॥ २८८ ॥ 576
मध्यमं पट्टिकायुक्तं कुर्याच्छिल्पविचक्षणः ।
वैश्यानां शूद्रजातीनां मध्ये स्तम्भं प्रयोजयेत् ॥ २८९ ॥
न कुर्यात् पट्टिकामध्ये चैकं मध्यं शुभावहम् ।
उक्तलक्षणहीनं तु नहि कुर्याद्यथेच्छया ॥ २९० ॥ 580