मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

३३] गोपुरविधानम् २१७
अष्टभागं तु विस्तारमायामं तेन वर्धनात् ।
षोडशांशं यथा न्याय्यं पूर्ववद्विधिना चरेत् ॥ २५० ॥ 500
नवांशं विस्तृता(तमा)रभ्य वसुपङ्क्त्यवसानकम् ।
आयाममिति हि प्रोक्तं विन्यासं पूर्ववद् भवेत् ॥ २५१ ॥
विशालं दशभागं द्वाविंश[द्]भागावसानकम् ।
नवपङ्क्त्यंशे(शमे)कविंशांशं दीर्घविन्यासमुच्यते ॥ २५२ ॥ 504
नन्दपङ्क्त्यंश(शं) विभजेच्चतुस्तले तु त्रिवर्गकम् ।
षट्सप्ताष्टभागं वा नवार्धं वार्धरुद्रकम् ॥ २५३ ॥
भानु सैकार्कभागं तु मध्यकोष्ठविशालकम् ।
शेषं चान्तरालं च द्विभागं कर्णकूटकम् ॥ २५४ ॥ 508
मध्यशाला विशेषेण पञ्च षट् सप्तकं भवेत् ।
द्विभागं वा त्रिभागं वा शालामध्ये तु भद्रकम् ॥ २५५ ॥
एकं वा द्विभागं वा त्रिभागं निर्गमं तु वा ।
अथवा हारदेशे तु ए(चै)कद्वित्रियुगांशकम् ॥ २५६ ॥ 512
मध्यकेत्वनुशालाश्च निर्गमं चैकभागिकम् ।
शेषं तु चान्तरालानां नासिकापञ्जरान्वितम् ॥ २५७ ॥
अधोभूमिश्चान्तराले कुम्भकुम्भतलान्वितम् ।
भद्रं वापि विभद्रं वा कर्णहर्म्यादिमण्डितम् ॥ २५८ ॥ 516
हारं च कर्णकूटं च ष्ठ(चो)त्तरान्तं [च] शिखान्तकम् ।
मध्यकोष्ठस्य शाले तु भद्रशाला विशेषतः ॥ २५९ ॥
पञ्चशालान्वितं वाथ ऊ(धो)र्ध्वशालान्वितं तुवा ।
नीडाकारयुक्तं वापि चार्धशालान्वितं भवेत् ॥ २६० ॥ 520
उत्तरान्तं कपोतान्तं प्रतिकान्तमथापि वा ।
एवं च मध्यकोष्ठे तु शालानामुन्नतं मतम् ॥ २६१ ॥
शालातटे(ललाटे च) भद्रकोष्ठं वासकोष्ठं वा[पि] कल्पयेत् ।
एवमेतद्दशांशेन [च] शेषं तु युक्तितो न्यसेत् ॥ २६२ ॥ 524
एवं चतुस्थ(स्त)लं प्रोक्तं नवाशारम्भं पूर्ववत् ।
तस्मादायते सर्वे(र्वास्मिन्) द्विगुणान्तशि(शं) पूर्ववत् ॥ २६३ ॥
27