मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

२१६ मानसारे [अध्यायः
विस्तारं चायतं पङ्क्तिभागं कुर्याद् विचक्षणः ।
भित्तिवारं कलांशं स्यात्तद्वहिः परितोंऽशकम् ॥ २३६ ॥ 472
एवं तु कूटशालाद्यैर्मा(दि मा)नं कुर्याद् विशेषतः ।
अथवांशाधिकायामं द्वादशांशायतं तु वा ॥ २३७ ॥
त्रयोदशांशकं वापि द्विसप्तभागमेव च ।
पञ्चादशांशकं वापि षोडशांशं तदायतम् ॥ २३८ ॥ 476
विन्यासं पूर्ववत्कुर्यात्सप्तदशांशमायतम् ।
मध्यकोष्ठं नवांशं स्यात्तन्मध्ये भूतभागिकम् ॥ २३६ ॥
विस्तारे मध्यभद्रं तु निर्गमं चैकभागिकम् ।
अन्तरालं चतुर्भागं तन्मध्ये द्व्यंश(शं) भद्रकम् ॥ २४० ॥ 480
अथवाष्टादशांशं तु आ(चा)यामं तत्प्रकल्पयेत् ।
दशांशं मध्यकोष्ठं च षडंशं मध्यभद्रकम् ॥ २४१ ॥
घनं वाप्यघनं वापि भित्तिं कुर्याद् विचक्षणः ।
ऊर्ध्वभाग(गं) विशेषेण कर्णाहर्म्यादिमण्डितम् ॥ २४२ ॥ 484
तत्रैवाभ्यन्तरं चाथ भागमेवं(कं) जलस्थलम् ।
तद्बाह्ये चोर्ध्वभागं तु भित्तिरेवं तथैव च ॥ २४३ ॥
अथवा दण्डमानेन वेशनं निर्गमं तथा ।
एतेषां द्वारशाले तु द्वितलं कारयेद् बुधः ॥ २४४ ॥ 488
गोपुरं(र) त्रितलं(ञ)न्यासं लक्षणं वक्ष्यतेऽधुना ।
सप्तांशं च द्विसप्तांशं भागं चैकैकवर्धनात् ॥ २४५ ॥
एवमायमिदं प्रोक्तं शिल्पिभिः प्रवरैः कृतम् ।
द्विभागं भित्तिविस्तारं परितः शेषं तु गेहकम् ॥ २४६ ॥ 492
तस्य बाह्यावृतं ज्ञात्वा भागं कुर्याज्जलात्स्थले ।
तद्वहिः परितोंऽशेन कर्णाहर्म्यादिमण्डितम् ॥ २४७ ॥
तत्तस्मादावृतांशेन आ(चा)दिदेशे जलस्थलम् ।
तत्समं तद्वहिः कुर्यात्कूटशालाद्यमानकम् ॥ २४८ ॥ 496
मध्यशालाष्टभक्तिः(क्तिकं) प्रोक्तं कर्णकूटाष्टकं तथा ।
हाराषोडश संयुक्तं शेषं प्रागुक्तवन्नयेत् ॥ २४६ ॥