मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

१४८ मानसारे [अध्यायः
तदर्धं द्वारविस्तारं देवानां हर्म्यमध्यमे ।
नागानन्दाङ्गुला(लमा)रभ्य द्वित्र्यङ्गुलविवर्धनात् ॥ ६८ ॥ 136
एकहस्तावसानान्तं कन्यसादि त्रयं त्रयम् ।
द्वारपादस्य विस्तारं क्षुद्रहर्म्येषु योग्यकम् ॥ ६९ ॥
चतुर्विंशाङ्गुलं पञ्चविंशत्यङ्गुलमारभेत् ।
द्विद्व्यङ्गुलेन वृद्धिः स्यात्कन्यसादीनि पूर्ववत् ॥ ७० ॥ 140
चत्वारिंशाङ्गुलं चैकचत्वारिंशाङ्गुलान्तकम् ।
मध्यमं मानहर्म्ये तु द्वारपादस्य विस्तृतम् ॥ ७१ ॥
द्विहस्तं तु समारभ्य त्रित्र्यङ्गुलविवर्धनात् ।
तन्त्रिहस्तावि(व)धिर्यावद्धमादि त्रयं त्रयम् ॥ ७२ ॥ 144
एवं तु द्वारपादं स्याद्विस्तारं चोत्तमालये ।
केचित्तु द्वारपादोच्चवशाद्द्वाराङ्घ्रिविस्तृतम् ॥ ७३ ॥
द्विहस्तं तु विशालं स्यात्समं वा बहु(ह)लं भवेत् ।
तदर्धं वा त्रयांशैकं द्वारपादस्य तत्तथा ॥ ७४ ॥ 148
द्वारायामसमं(म) पादौ चोर्ध्वयो(योः) पट्टिकाघनौ ।
सङ्घैव विस्तृतं दीर्घं पादयुक्त्या प्रयोजयेत् ॥ ७५ ॥
देवभूसुरभूपानां सामन्तप्रमुखादीनाम् ।
योन्यं(ग्यं) कवाटयुग्मं च श्रेष्ठं मध्यं च हर्म्यके ॥ ७६ ॥ 152
अन्तर्वापि बहिर्वापि घाटनं कीलसंयुक्तम् ।
द्वारपादं च बाह्ये तु सर्वालङ्कारसंयुक्तम् ॥ ७७ ॥
द्वारोर्ध्वे द्वारपार्श्वे तु कुर्यात्तु द्वारदेवताम् ।
कवाटद्वारदेवानां सृष्टदोषं समावहेत् ॥ ७८ ॥ 156
तस्मात्परिहरेच्छिल्पी चान्तस्तम्भं प्रयोजयेत् ।
जन्मादि पट्टिकान्तं च पञ्चांशं तु यथाविधि ॥ ७९ ॥
देवतास्थापनं कुर्याद्वाह्ये नालं प्रयोजयेत् ।
मसूराणां स्थानं स्यादन(न्व)र्थं विप्रनालिका ॥ ८० ॥ 160
विस्तारायाममुत्सेधं लम्बनं वक्ष्यतेऽधुना ।
अष्ट(ष्टं) पङ्क्तिस्तथा भानुर्मनु(नुः) षोडशाङ्गुलम् ॥ ८१ ॥