मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

१०२ मानधारे [प्रध्यायः
अथवा वक्रतुङ्गं स्यादेकदण्डेन कारयेत् ।
पालिकस्यो(कसु)कवत्कुर्याद्यथाशोभं तु कारयेत् ॥ १०८ ॥ 220
अस्योर्ध्वेऽर्धेन दण्डेन कुद्मलाकृति(तिं) न्यसेत् ।
तदा स्यान्निर्गमं भार्यं कुम्भान्तं लंभ(लम्ब)येत् पुनः ॥ १०६ ॥
कुम्भमध्ये रत्नबन्धं वस्त्रनिप्यं च विन्यसेत् ।
सर्वालङ्कारसंयुक्तं पादमूले तु विन्यसेत् ॥ ११० ॥ 224
तदास्यं निर्गमं भार्यं कुम्भान्तं नासिकं भवेत् ।
अथवा नासिकां लप्त्वा पञ्जरस्योपरि न्यसेत् ॥ १११ ॥
पादस्योर्ध्वं पाल्यन्तं पद्मवल्यादिभूषितम् ।
मूलपादविशालं वा तन्त्रिपादविशालकम् ॥ ११२ ॥ 228
एतत् कुम्भाङ्घ्रिकं प्रोक्तं चान्तरालं च योजयेत् ।
कुर्याद्वहिःप्रदेशे तु मध्ये वा चान्तरालके ॥ ११३ ॥
भित्तिमध्ये च कूटे च शिरोदेशे विशेषतः ।
विशालपञ्जराद्यैश्च योजयेच्छिल्पि(ल्प)वित्तमः ॥ ११४ ॥ 282
(स्तम्बलक्षणम्)
तस्तम्बलक्षणं वक्ष्ये तुङ्गादी चोक्तवन्नयेत् ।
मूलस्तम्भविशालेन त्रिपादं वार्थमेव वा ॥ ११५ ॥
संयोगस्तम्भविस्तारं यन्मानोरम्य(म्यं) मानयेत् ।
बोधिका(कां) फलकान्तं च मूलदण्डेन मानयेत् ॥ ११६ ॥ 236
पालिकाद्यङ्गं सर्वेषामुपदण्डेन मानयेत् ।
बोधिकादीनि सर्वाङ्गं(नि) पूर्ववत्परिकल्पयेत् ॥ ११७ ॥
उपपादानि सर्वेषां पूर्वपादे तु योजयेत् ।
उपपादां(दं) मूलपादान्तमुपदण्डसमन्तकम् ॥ ११८ ॥ 240
तद्दण्डस्य त्रिपादं वा दण्डार्धं वाथवांशकम् ।
एकोपपादसंयुक्तं द्वित्र्युपपादेन संयुतम् ॥ ११९ ॥
एवं क्रममिति प्रोक्तं मूले पद्मासनान्वितम् ।
वेदोपपादसंयुक्तं ब्रह्मकान्तमी(मिती)रितम् ॥ १२० ॥ 244