मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

७४ मानसारे [अध्याय
( प्रतिभद्रं चतुर्विधम् )
विंशत्यंशं षडाधिक्यं चोपपीथोदयं भवेत् ।
तदंशेन त्र्यंशकं च जन्म कम्पं शिवांशकम् ॥ २७ ॥
तदूर्ध्वे चाब्जमब्जं स्यात्कम्पमेकेन कारयेत् ।
ग्रीवमेकादशांशं स्यात्तदूर्ध्वे कम्पमंशकम् ॥ २८ ॥ 56
तदूर्ध्वं चाम्बुजं चोर्ध्वं कपोतोच्चं गुणांशकम् ।
तदूर्ध्वेऽन्तरितं चांशं तत्समं प्रतिवाजनम् ॥ २९ ॥
केचिदुपपीतोच्चं स्याद्द्वात्रिंशतिकं भवेत् ।
जन्मोच्च(चं) द्व्यंशकं चैव क्षेपणं चार्धभागिकम् ॥ ३० ॥ 60
सार्धांशेन पद्मं स्यात्क्षुद्राब्जं सार्धकं भवेत् ।
तत्समं चोर्ध्वकम्पं स्याद्द्व्यंशं चोपरि कन्धरम् ॥ ३१ ॥
कम्पमर्धं तथाब्जं स्याद्द्व्यंशं चोपरि पट्टिका ।
तदूर्ध्वे सा(घा)र्ध(र्धं) पद्मा(द्यमर्धं) कम्प(म्पं) कन्धरं दशांशकम् ॥ ३२ ॥ 64
अर्धांशं कम्पमर्ध(मंशे)न चाधोपद्मं च कारयेत् ।
तदूर्ध्वे कम्पमर्धांशमंशं चोपरि कन्धरम् ॥ ३३ ॥
उत्तरं चांशकं चोर्ध्वे क्षेपणार्था(मर्धम)र्धका(कम)म्बुजम् ।
कपोतोच्चं त्रियं(त्रयां)शं स्यादालिङ्गं चार्धभागिकम् ॥ ३४ ॥ 68
एकं चान्तरितं चोर्ध्वे सार्धा(शिवां)शं प्रतिवाजनम् ।
अथवा चोपपीतोच्चं तदेकांशाधिकं तथा ॥ ३५ ॥
सार्धद्व्यञ्जन्ममु(न्मो)त्सेधं कम्पमर्धं तदूर्ध्वके ।
पद्मतुङ्गं तु वन्यं(द्व्यं)शं कम्पमर्धेन कारयेत् ॥ ३६ ॥ 72
तत्समं कन्धरं प्रोक्तं कम्पमर्धं तथाम्बुजम् ।
तदूर्ध्वे च द्विभागेन वज्रकुम्भं प्रकारयेत् ॥ ३७ ॥
दलमध्या(ध्य)र्धकं पञ्चत्रिंशतांशं गलोदयम् ।
उत्तरं चार्धकम्पं स्यात्तदूर्ध्वे च सरोरुहम् ॥ ३८ ॥ 76
कपोतोच्च(चं) त्रि(त्र)यांशं [स्वाच्] चालिङ्गं चार्धकं भवेत् ।
अंशेनान्तरितं चोर्ध्वे सार्धा(शिवां)शं प्रतिवाजनम् ॥ ३९ ॥