मल्लपुराण (ज्येष्ठिमल्ल - प्राचीन भारतीय मल्लविद्या, अखाड़ा व्यायाम व कुश्ती महाग्रन्थ)

अष्टमोऽध्यायः । १५
ज्येष्ठो तथान्तरज्येष्ठो तथा गोपकुलोऽपि च ।
भविष्योऽपि भवत्यन्यश्चतुर्थो भावितैर्गुणैः ॥ २२ ॥
श्रमाश्चैव तु चत्वारो भवन्ति विनियोगतैः ।
अल्पश्रमश्चार्धश्रमः पूर्णश्रमं इति क्रमात् ॥ २३ ॥
ततोऽतिश्रम एव स्यात् कथिता मल्लकर्मणि ।
निषिद्धांन् कथयिष्यामि शृणु मल्लान् यथार्थतः ॥ २४ ॥
पीनसः शोफवान् कासश्वासवानापि क्षुधातुरः ।
भुक्तवानक्षमः क्षीणो व्यग्रंचि(ग्रन्थि)तातुरस्तथा ॥ २५ ॥
अजीर्णवान् दुर्बलश्च स्त्रीषु क्षीणस्तथैव च ।
मदपीडितसर्वाङ्गः शिरोरोगार्त एव च ॥ २६ ॥
श्रान्तश्चैव क्षुधाविष्टो वर्जितो मल्लकर्मणि ।
अल्पश्रमं करिष्यन्ति ये च तान्कथयाम्यहम् ॥ २७ ॥
बालो वृद्धो ज्वरी चैव चक्षूरोगी व्रणी तथा ।
रोगी च दुर्बलश्चैव ततो मन्दाग्निरेव च ॥ २८ ॥
वातातपादिपीडावान् तथा चायासवानपि ।
रक्तहीनो लङ्घनश्च ये चान्ये कुशरीरिणः ॥ २९ ॥
अल्पश्रमं करिष्यन्ति ते सर्वे स्थानरूपतः ।
अल्पश्रमस्य विस्तारो निःशेषः कथितो मया ॥ ३० ॥
अल्पश्रमेण मल्लानां ये भवन्ति गुणा अपि ।
तानहं कथयिष्यामि द्विजाः शृण्वन्तु तत्त्वतः ॥ ३१ ॥
बलवृद्धिस्तथामिश्र लघुता पित्तनाशनः(म्) ।
बृंहणं च जरास्तम्भो मांसस्थैर्यं विशेषतः ॥ ३२ ॥
१४ विनियोगतः P. १५ चतुष्टयाः P. १६ श्रार्धश्रमः P. १७ ततोऽतिश्रमू
व स्यात् P. १८ निषिध्य P. १९ यथामति P. २० श्वासवांश्च P. २१ व्ययं P.
२२ श्रीषु P. २३ मध्यष्पीडितसर्वांग P. २४ गजस्तम्भो B.