ललिता सहस्रनाम: सौभाग्यभास्कर भाष्य (भास्करराय मखी प्रणीत मूर्धन्य शाक्त भाष्य)

सौभाग्यभास्करव्याख्या । ४७
भण्डसैन्यवधोद्युक्तशक्तिविक्रमहर्षिता ।
नित्यापराक्रमाटोपनिरीक्षणसमुत्सुका ॥ ७९ ॥
भण्डपुत्रवधोद्युक्तवालाविक्रमनन्दिता ।
क्षयिणी तत्र कर्तृत्वं पुनरक्षयम् । कार्योन्मुखप्रयत्नो यः केवलं सोऽत्र लुप्यते ।
तस्मिंल्लुप्तेऽपि लुप्तोऽस्मीत्यबुधः प्रतिपद्यते । नतु योऽन्तर्मुखो भावः सर्वज्ञलगुणा-
स्पदः । तस्य लोपः कदाचित्स्यादन्यस्यानुपलम्भना'दिति । चिद्रूपिरूपस्य ज्ञानिनो
विस्फुलिङ्गज्यालादितुल्यजगतः कार्यस्य नाशेऽपि वह्निरूपप्रकाशकलस्य प्रका-
शात्मकलस्य वा न क्षतिरिति फलितार्थः । नच शिवकार्यस्य क्षयिष्णुत्वेन शिवनिष्ठकर्तृ-
त्वस्य नाशाभावे साधकस्य योगिनः किमायातमिति वाच्यम् । अस्यापि शिवतुल्यत्वेन
'तथापर्यनुयोगानर्हत्वात् शिवतुल्यो जायत' इति सूत्रात् । उक्तंच 'स्वशक्तिप्रचयो
विश्व'मिति सूत्रे वार्तिककारैः । 'शक्तयोऽस्य जगत्कृत्स्नं शक्तिमांस्तु महेश्वरः । इत्या-
गमदिशा विश्वं स्वशक्तिप्रचयो यथा । शिवस्य तत्समस्यापि तथास्य परयोगिन'
इति । अथवा । ज्वालामालिनिकासु शक्तित्रिकोणेषु पञ्चसु क्षिसानां समरसभाव-
मापन्नानां वह्निप्राकाराणां शिवत्रिकोणानां चतुर्णां मध्ये विन्दुरूपेण तिष्ठतीति ।
तदुक्तमुत्तरचतुःशतीशास्त्रे । 'तच्छक्तिपञ्चकं सृष्ट्या लयेनामित्रतुष्टयम् । पञ्चशक्ति-
चतुर्वह्निसंयोगाच्चक्रसंभव'इति ॥ ७८ ॥ भण्डासुरस्य सैन्यस्य चतुरङ्गबलस्य वधे
उद्युक्तानां संयतानां शक्तीनां नकुल्यादीनां विक्रमेण पराक्रमेण हर्षिता । यद्वा ।
भण्डो जीवभावस्तस्य सैन्यं तदनुगुणाद्वैतविपयिण्यो वृत्तयस्तस्य वधे उद्युक्तानाम-
द्वैतवृत्तिरूपशक्तीनां विशेषेण क्रमः पादविक्षेपस्तेन हर्षिता । खानन्दांशे आवरण-
नाशात् । तदिदमुक्तं शक्तिसूत्रे । 'तदपरिज्ञाने स्वशक्तिव्यामोहिता संसारित्व'मिति ।
तस्य स्वकर्तृकपञ्चविधकृत्यस्यापरिज्ञाने स्वाभिः शक्तिभिः खेचरीगोचरीदिक्त्वरीभूचरी-
संज्ञाभिर्व्यामोहितैव संसारित्वमिति तदर्थः । तासां च शक्तीनां पशुभूमिकायति-
भूमिकेति भूमिकाद्वैविध्येन प्रमात्रन्तःकरणबहिःकरणविषयभावाद्यापत्तिस्तद्भाष्ये द्रष्टव्या ।
एतद्वधोद्युक्तशक्तयश्चैतदुत्तरसूत्रे कथिताः तत्परिज्ञाने चित्तमेवान्तर्मुखीभावेन चेतन-
पदाध्यारोहाच्चितिरिति । अन्तर्मुखीभावशब्देन वृत्तिविशेषरूपाः शक्तय उच्यन्त
इति । कामेश्वर्यादिचित्रान्ताः पञ्चदशतिथिनित्याख्या देवताः । यासां मन्त्रा ज्ञानार्णवे
तन्त्रराजे च भेदेनोद्भूताः । तासां पराक्रमस्याटोपो विस्तारो दमनकादिचन्द्रगुप्तान्त-
पञ्चदशसेनानीवधपर्यन्तः तस्य निरीक्षणे सम्यगुत्सुका । पक्षे नित्या अनादिसिद्धाः
स्वात्मशक्तयस्तत्पराक्रमेक्षणे उत्तरोत्तरमुत्सुका । सकृज्जातापि ज्ञानकलान्तर्मुखतायामे-
वोत्साहं जनयन्ती सती वर्धते । उक्तंच योगवासिष्ठे । 'सर्वा एव कला जन्तोरनभ्यासेन
नश्यति । इयं ज्ञानकला त्वन्तः सकृज्जातापि वर्धत'इति ॥ ७९ ॥ भण्डासुरस्य पुत्रान
चतुर्बाहुपमायान्तानां त्रिंशत्संख्याकानां वधे उद्युक्ताया बालाख्यदेव्या नववर्षीया-