ललिता सहस्रनाम: सौभाग्यभास्कर भाष्य (भास्करराय मखी प्रणीत मूर्धन्य शाक्त भाष्य)

सौभाग्यभास्करव्याख्या । ४५
चक्रराजरथारूढसर्वायुधपरिष्कृता ।
गेयचक्ररथारूढमन्त्रिणीपरिसेविता ॥ ७७ ॥
तिष्ठति । उमा कुमारी संत्यक्तसर्वसङ्गा महेशितुः । आराधनपरा तद्वदिच्छाशक्तिस्तु
योगिनः । अयमेव स्फुटोपायो दृष्टोऽनुत्तरदेशिकैः । एवमीदृक्प्रभावेच्छाशक्तियुक्तस्य
योगिनः । यद्यद्द्दश्यमशेषं तच्छरीरं तस्य योगिनः । अहमित्यपृथक्त्वेन प्रतिवत्प्रति-
भासनात् । एवं देहे च बाह्ये च सर्वत्रैवास्य योगिनः । दृश्यं शरीरतामेति शरीरं
चापि दृश्यतामिति । सूत्रान्तरं च 'यथा तत्र तथान्यत्रे'ति । 'यत्र स्वाभाविका देहे
स्फुटीभूता स्वतन्त्रता । यथा तत्र तथान्यत्र देहे भवति योगिनः । स्फुटीभवति
युक्तस्य पूर्णांहंतास्वरूपिणी'ति ॥ ७६ ॥ चक्रराजकिरिचक्रगेयचक्रादयो रथप्रभेदा
रथशास्त्रे ललितोपाख्याने च वर्णिताः । 'आनन्दध्वजसंयुक्तो नवभिः पर्वभिर्युतः ।
दशयोजनमुन्नम्रश्चतुर्योजनविस्तृतः । महाराज्ञाश्चक्रराजरथेन्द्रः प्रचलन्बभौ । मन्त्रिीता-
भामहाचक्रे गीतिचक्रे रथोत्तमे । सप्तपर्वाणि चोक्तानि तत्र देव्यश्च ताः शृणु ।
किरिचक्ररथेन्द्रस्य पञ्चपर्वसमाश्रयाः । देवताश्च शृणु प्राज्ञ नामयं(?) शृण्वतां जयः ।
चक्रराजरथो यत्र तत्र गेयरथोत्तमः । यत्र गेयरथस्तत्र किरिचक्ररथोत्तमः । एतद्रथ-
त्रयं तत्र त्रैलोक्यमिव जंगम'मित्यादि । तेषु चक्रराजाख्यं रथमारूढैः सर्वैरायुधैः
परिष्कृतालंकृता युद्धकाले देवी । रथसमीपे देव्याः सर्वाण्यायुधानि चक्रराजरथे परिपूर्य
स्थापितानि सन्तीत्यर्थः । यद्वा चक्रराजं श्रीचक्रमेव रथस्तमारूढानि यानि सर्वायुधानि
सर्वाण्यात्मज्ञानसाधनानि तैरित्यादि । यज्ञायुधानि संभरतीत्यादौ साधने प्रायुध-
शब्दप्रयोगदर्शनात् । आणवोपायशाक्तोपायशांभवोपायादयः शैवशास्त्रोक्तसाधन-
विशेषा योगशास्त्रोक्ताश्च ते श्रीचक्रात्न भिद्यन्त इत्यर्थः । तथाच सूत्रम् । 'नासिकान्त-
मध्यसंयमात्किमत्र सव्यापसव्यसौपुम्ये'ष्विति । चक्रसिद्धौ सत्यां योगमार्गे किमपि
नावशिष्यत इत्यर्थः । अथवा चक्रराजमेव रथ आधारो यस्य तच्चक्रेशलाख्या सिद्धि-
रितियावत् । तामारूढं तद्धानेऽधिकृतं यत्सर्वायुधं सर्वाणि कर्मादिरूपाण्यायुधानि
साधनानि यस्मिंस्तत् 'सर्वे कर्माखिलं पार्थ ज्ञाने परिसमाप्यत'इति वचनाज्ज्ञानं ।
शुद्धविद्येत्यर्थः । तया परिष्कृता । तथाच शिवसूत्रम् । 'शुद्धविद्योदयाच्चक्रेशत्वसिद्धि'-
रिति । वार्तिकान्यपि । 'यदापरिमितां सिद्धिमनिच्छन्पुनरिच्छति । विश्वात्मवत्प्रथा-
रूपां परां सिद्धिं तदास्य तु । शुद्धविद्योदयाच्चक्रराजत्वं सिद्धिमृच्छति । वैश्वात्म्य-
प्रथनाकाङ्क्षी संधत्ते शक्तिमात्मनः । यदा योगी तदा तस्य सदाशिवपदस्पृशः ।
ईश्वरो बहिरुन्मेषो निमेषोऽन्तः सदाशिवः । सामानाधिकरण्यं च सद्विद्याहमिदंधियोः ।
इति नीत्या जगत्सर्वमहमेवेति या मतिः । सा शुद्धा निर्मला विद्या तदीयादुदया-
त्स्फुटात् । उन्मज्जनात्स चिच्छक्तिमात्मनो नित्यमामृशेत् । यदा योगी तदा तस्य
चक्रेशत्वमनुत्तरम् । माहेश्वर्या समावेशोत्कर्षात्सिध्यति योगिन' इति । गेयचक्राख्यं