ललिता सहस्रनाम: सौभाग्यभास्कर भाष्य (भास्करराय मखी प्रणीत मूर्धन्य शाक्त भाष्य)

३६ ललितासहस्रनाम ।
अरुणारुणकौसुम्भवस्त्रभास्वत्कटीतटी ।
रत्नकिंकिणिकारम्यरशनादामभूषिता ॥ ६७ ॥
कामेशज्ञातसौभाग्यमार्दवोरुद्वयान्विता ।
माणिक्यमुकुटाकारजानुद्वयविराजिता ॥ ६८ ॥
इन्द्रगोपपरिक्षिप्तस्मरतूणाभजङ्घिका ।
गूढगुल्फा कूर्मपृष्ठजयिष्णुप्रपदान्विता ॥ ६९ ॥
नखदीधितिसंछन्ननमज्जनतमोगुणा ।
पदद्वयप्रभाजालपराकृतसरोरुहा ॥ ७० ॥
यी'त्यादाविवाधारतेत्यस्य मध्ये न साधुत्वं तथापि रातमाण्डव्यादिमुनीनां छन्दःशास्त्र-
प्रवर्तकानां प्राचामाचार्याणां च मते यतेरनङ्गीकारात्तद्रीत्या साधुत्वमुपपद्यते । पैङ्गलं तु
कलियुगीयग्रन्थमात्रपरमिति प्रदर्शितं छन्दोभास्करेऽस्माभिः । स्तनयोर्भारेण गौरवेण
दलत इव मध्यस्य दाढ्र्यार्थं कृतः पट्टबन्धः कनकपट्टिकाभिर्बन्धेव वलित्रयं यस्याः
सेत्युत्प्रेक्षाऽतिशयोक्ती ॥ ६६ ॥ अतिशयेनारुणमरुणारुणं कान्तायाः करतलरागरक्तरक्त
इतिवदतिशयस्य वीप्सया द्योतनात् । अरुणवदनूरुवदरुणं वा । कुसुम्भेन रक्तं कौसुम्भं च
यद्वस्त्रं तेन भास्वती भासुरा कट्यास्तटी यस्याः । रत्नमयीभिः किङ्किणिकाभिः क्षुद्रघण्टि-
काभी रम्येण रशनाभिधेन दाम्ना सौवर्णमेखलासूत्रेण भूषिता ॥ ६७ ॥ कामेशेनैव ज्ञाते
तदेकसाक्षिके सौभाग्यमार्दवे लावण्यकोमलत्वे ययोस्तयोरूर्वोर्द्वयेनान्विता । माणिक्यमुकुटं
अखण्डमाणिक्येन निर्मितं मुकुटं टोपिकानामकंन्युब्जं शिरःप्रावरणं यत्तस्येवाकारो ययोस्त-
योर्जानुनोरूरुपर्वणोर्द्वयेन विराजिता ॥ ६८ ॥ इन्द्रगोपाः प्रावृषेण्याः आरक्ततमा कृमिविशेषाः
तैः परितः क्षिप्तौ खचितौ यौ स्मरस्य कामराजस्य तूणौ निषङ्गौ ताभ्यां तुल्ये जङ्घे एव
जङ्घिके यस्याः । यदि तैः खचितौ स्यातां तदोपमा संभाव्येतेत्युपमायामभूतत्वांशध्वनिः ।
गूढौ मांसलौ गुल्फौ पार्ष्णी यस्याः । कूर्मयोः पृष्ठे जयत इति जयिष्णूनी ये प्रपदे पादाग्रे
ताभ्यामन्विता । जयिष्णुपदमिष्णुच्प्रत्ययान्तम् । नतु 'ग्लाजिस्थश्चक्स्नु'रिति क्स्नुप्रत्ययान्तं
जिष्णुरित्यापत्तेः । इष्णुचो विधानं तु 'भुवश्चे'तिसूत्रे चकारस्यानुक्तसमुच्चयार्थकत्वेन
वृत्तिकृता व्याख्यानात् । तत्सूत्रे छन्दसीत्यनुवृत्तिस्तु न कार्या । 'भूष्णुर्भविष्णुर्भविते'त्य-
मरकोशे प्रयोगात् । प्रयोगशरणा वैयाकरणा इति न्यायात् । तस्माद्दिष्णुभ्राजिष्णुवज्जयि-
ष्णुरपि साधुरेव ॥ ६९ ॥ नखानां पादनखचन्द्राणां दीधितिभिः किरणैः सम्यक् छन्नो
लोपितो नमतां ब्रह्मविष्णुवादिजनानां तमोगुणोऽज्ञानं यस्याः । पादध्यानेनाज्ञाननाश
इति भावः । यद्वा अस्याश्चरणयुगस्य नखचन्द्रस्य नमज्जनकिरीटमणिगणच्छायाप्रति-
बिम्बबाहुल्येन दीधितीनां विशिष्यभानाभावे तासां तमोनाशाय नमज्जनहृदयान्तःप्रवेश
उत्प्रेक्ष्यते कविरिति भावः । तथाच मत्स्यपुराणपद्मपुराणयोः पार्वत्याः सामुद्रिकलक्ष-
णानि दृष्टवतो नारदस्य वाक्यं । 'न जातोऽस्याः पतिर्भद्रे लक्षणैश्च विवर्जिता । उत्तान-
हस्ता सततं चरणैर्व्यभिचारिभिः । स्वच्छायया भविष्येयं किमन्यद्बहु भाष्यते' इति