ललिता सहस्रनाम: सौभाग्यभास्कर भाष्य (भास्करराय मखी प्रणीत मूर्धन्य शाक्त भाष्य)
Lalita Sahasranama with Saubhagya Bhaskara Commentary
भास्करराय मखी (सम्पादक: वासुदेव लक्ष्मण पणशीकर) द्वारा
पृष्ठ 256, कुल 272 में से
संदर्भ में पढ़ेंधानात् 'संनिधौ त्वविभागा'दिति न्यायेन न भेद इति । तस्मान्नित्याबलित्रिशतभोजनयोः
समप्राधान्यमेवेति । सिद्धान्तस्तु—फलविधिवाक्यस्य नित्याबलिवाक्येन सहान्वयस्तू-
भयाकाङ्क्षामात्राद्वक्तव्यः । त्रिशतभोजनवाक्येन तु सहानन्तर्येणोभयाकाङ्क्षया चेति
झडिति तेनैव सहान्वये नित्याबलेः फलवदफलन्यायेन प्रधानोपकारकत्वेनैव भाव्याका-
ङ्क्षानिवृत्तौ न फलवाक्येनान्वय इति प्रकरणिनिश्चयो निराबाधः । एवं च नामत्रिशती-
प्रकरणे कामेश्वर्यादिनामान्तराणां प्रयोगकथनस्यासमञ्जसतापि निरस्ता भवति । न च
नित्याबलेस्त्रिशतभोजनंप्रति प्रकृतित्वमप्यावश्यकम् । 'तैलाभ्यङ्गादिकं दद्याद्विभवे सति
भक्तिन्न' इति वाक्ये तैलाभ्यङ्गादेरेव त्रिशतभोजनाङ्गत्वेन विधेयत्वात् । 'अभ्यक्तान्ग-
न्धतैलेने'त्यादिवाक्यानां त्ववान्तरप्रकरणान्नित्याबल्याङ्गत्वेनैव विधायकतया तदनुवादेन
विभवपरत्वेन व्यवस्थामात्रविधायकत्वाङ्गीकारे त्रिशतब्राह्मणानां तैलाभ्यङ्गादेरनापत्तेः
प्रापकाभावात् व्यवस्थायाः पुरोवादानुसारेण नित्याबलावेव सिद्धेः । न च चोदकतः
प्राप्तिः प्रकृतिविकृतिभावस्याधुनाप्यसिद्धेः । एतद्वलादेव साधने त्वन्योन्याश्रयः । न चैवं
विभववाक्येऽभ्यङ्गविधिरस्तदनुवादेन व्यवस्थाविधिश्चेति वाक्यभेदः । 'आख्यातानामर्थं
ब्रुवतां शक्तिः सहकारिणी'ति न्यायेन विभवे सत्येव तत्सामर्थ्यस्य न्यायलभ्यतया
तदंशेऽनुवादात् । काम्येऽपि यथाशक्त्युपबन्धस्य तान्त्रिकैः फलतारतम्यविधया
स्वीकारात् । प्रकृतिविकृतिभावस्वीकारेऽपि वा न प्राकरणिकमङ्गत्वं ब्रूमः । येनोक्त-
रीत्या विरोध आपद्येत । अपि त्वादिपश्चाद्वाक्येनैवाङ्गत्वं वैमृधपूर्णमासयोरिव विधीयते
इत्यदोषः । तस्मान्नित्याबलित्रिशतभोजनं प्रत्यङ्गमेवेति । नचैवमतिदेशवाक्य एवमेवे-
त्यनेनैव सर्वाङ्गातिदेशे सिद्धे पुनः 'आदौ नित्याबलिं कुर्या'दिति वाक्यवैयर्थ्यम् ।
एवं पदस्य संनिहिततैलाभ्यङ्गादिसंनिपत्योपकारकाङ्क्षामात्रपरत्वश्रमनिरासाय तद्विवरणा-
र्थत्वादिति दिक् ॥ अत्रायं प्रयोगविधिः । प्राणानायम्य देशकालौ संकीर्त्य श्रीमहा-
त्रिपुरसुन्दरीप्रीत्यर्थममुकसंख्याकैर्दिवसै रहस्यसहस्रनामभिः सहस्रब्राह्मणान्पूजयन्भो-
जयिष्ये तत्पूर्वाङ्गत्वेन नित्याबलिं च करिष्य इति संकल्प्य पुण्याहं वाचयित्वा
षोडशब्राह्मणान्निमन्त्रयेत् । तेष्वागतेषु पादान्प्रक्षाल्य गन्धतैलेनाभ्यज्योष्णोदकैः
स्नापयित्वासनेषूपवेश्य तिलकेषु धृतेषु १द्विताराभिर्नमोन्तैः कामेश्वर्यन्तैः कामेश्वर्यादित्री-
पुरसुन्दर्यन्तैश्चतुर्थ्यन्तैर्नामभिर्जातेषु षोडशमन्त्रेष्वेकैकेन मन्त्रेणैकैकस्मिन्ब्राह्मणे एकैकां
तिथिनित्यामावाह्य षोडशोपचारैः पदार्थानुसमयरीत्या पूजयेत् । यथा प्रथमब्राह्मणे
ह्रीं श्रीं कामेश्वर्यै नमः कामेश्वरीं प्रतिपत्तिथिनित्यामावाहयामि स्थापयामि पूजयामि
तर्पयामि नम इत्यक्षतान् शिरसि निक्षिप्य द्वितीयब्राह्मणे ह्रीं श्रीं भगमालिन्यै नमः
भगमालिनीं द्वितीयातिथिनित्यामावाहयामि स्थापयामि पूजयामि तर्पयामिनम इत्यक्षता-
न्निक्षिप्य तृतीयादिषोडशान्तेष्वेवमेव नित्यक्लिन्नां भेरुण्डां वह्निवासिनीं वज्रेश्वरीं शिवदूतीं
त्वरितां कुलसुन्दरीं नित्यां नीलपताकां विजयां सर्वमङ्गलां ज्वालामालिनीं चित्रां
१ द्वितीयादिभिः इति पाठः.