ललिता सहस्रनाम: सौभाग्यभास्कर भाष्य (भास्करराय मखी प्रणीत मूर्धन्य शाक्त भाष्य)

२२० ललितासहस्रनाम ।
सा वेत्ति ललितादेवी स्वचक्रार्चनजं फलम् ।
अन्ये कथं विजानीयुर्ब्रह्माद्याः खल्पमेधसः ॥ २८८ ॥
प्रतिमासं पौर्णमास्यामेभिर्नामसहस्रकैः ।
रात्रौ यश्चक्रराजस्थामर्चयेत्परदेवताम् ॥ २८९ ॥
स एव ललितारूपस्तद्रूपा ललिता स्वयम् ।
फलं नेष्टमधोमुखम् । दुःखदं तत्समाख्यातं यथोत्पन्नं तथार्पयेत् । अधोमुखार्पणं नेष्टं
पुष्पाञ्जलिविधिं विना । लक्षपूजादिषु पुनः पुष्पमेकैकमर्पयेत् । समुदायेन चेत्पूजा
लक्षपुष्पार्पणं न तदि'ति । अत्र हिः द्वन्द्ववत्तदपवादकैकशेषोपि साहित्यार्थकः । 'एकाद-
शप्रयाजान्यजती'त्यत्र संहितेष्वेवैकादशत्वस्य निवेशो न प्रातिस्विकमिति सिद्धान्तात् ।
ततश्च सुगन्धिकुसुमैरित्येकशेषवशान्मल्लिकाकरवीरयोः केतकीमाध्व्यादीनां च द्वन्द्ववशाच्च
समुच्चयेन करणत्वं मा प्रसाङ्क्षीदिति तदपवादाय पूर्वश्लोकयोर्वाकारः । सोऽपि च प्रतिपु-
ष्पमन्वयितव्य इति ध्वनयितुं द्विर्द्विः प्रयुक्तः । तथाच निरपेक्षकरणताबोधकतृतीया-
विभक्तयोऽपि व्रीहियवन्यायेनानुगृहीता भवन्ति । महेश्वरः पञ्चप्रेतेषु चतुर्थः तस्याप्य-
सर्वज्ञत्वादुक्तमसमर्थ्यं पूर्वोक्तराशिशङ्खादिगुणनोपायेन मनुष्याणां ज्ञातुं वक्तुं च साम-
र्ध्याभावः कैमुतिकन्यायेन सिद्ध इति फलस्यानवधिकत्वध्वनिः ॥ २८७ ॥ अतएव
सर्वज्ञैकपरिच्छेद्यमित्याह—सेति । ब्रह्मादीनामज्ञातृत्वे परिकरालंकारेण हेतुगर्भं
विशेषणम् । खल्पमेधस इति खल्पा मेधा धारणात्मिका बुद्धिर्येषां ते । 'नित्यमसिच्
प्रजामेधयो'रिति समासान्तः । ननु राशिशङ्खवेद्यफलं कठिनतरं प्रयोगमपेक्ष्यास्य
पुष्पार्पणप्रयोगस्य सुलभत्वेन ततोऽप्यनवधिकफलकत्वे कठिनतरप्रयोगे कस्यापि प्रवृत्त्ययो-
गादनुष्ठानलक्षणमप्रामाण्यं प्रसज्येतेति चेत् भ्रान्तोऽसि । कठिनतरप्रयोगस्यानिशानित्या-
दिपदघटितविधिबोध्यत्वेनाकरणे प्रत्यवायबोधनेन नित्यत्वात् । नित्याकरणे आयुष्यकरा-
दिपुष्पार्पणादिकाम्यप्रयोगेष्वधिकाराभावस्योक्तत्वात् । नित्यस्यापि वचनबलात्काम्यत्वं
त्वग्निहोत्रादिन्यायेन न विरुद्धमिति न प्रवृत्तिपराहतता । अथ प्रयोगविधौ विशेषः ।
चक्रार्चनारम्भ एवापरिमितपुण्यप्राप्त्यर्थममुककुसुमैर्देवीं पूजयिष्यामीति संकल्प्य प्रसन्न-
पूजोत्तरं पूर्वभागं पठित्वा न्यासत्रयं कृत्वा प्रणवमुच्चार्य द्विताराद्यैर्नमोन्तैश्चतुर्थ्यन्तना-
ममन्त्रैः 'ह्रीं श्रीं श्रीमात्रे नमः' इत्यादिरूपैरेकैकं पुष्पमेकैक मन्त्रान्ते यथोत्पन्नं तथा बिन्दौ
विनिक्षिप्य विजातीयपुष्पामिश्रणेन सजातीयैरेव संख्यां पूरयित्वा तदन्ते प्रणवमुच्चार्य
न्यासत्रयं कृत्वा फलश्रुतिं पठित्वा पूजाशेषं समापयेदिति ॥ २८८ ॥ इत्थमियता
प्रबन्धेन त्रिवर्गप्रदत्वमुक्त्वा क्रमप्राप्तं चतुर्थपुरुषार्थप्रदायकत्वमनेकधा दिदर्शयिषुः
प्रथमं कैवल्याख्यपञ्चममुक्तिप्रदं प्रयोगमाह द्वाभ्याम्—प्रतीति । प्रतिपौर्णमासीति
विहाय प्रतिमासमित्युक्त्या यावज्जीवमित्यर्थबोधाय । तस्यापि प्रयोजनमुत्तरत्र यावज्जीवा-
र्थकप्रतिमासपदानुवृत्तिः । एभिः पूर्वोक्तान्यतमैः कुसुमैः ॥ २८९ ॥ सकृदर्चनस्य