ललिता सहस्रनाम: सौभाग्यभास्कर भाष्य (भास्करराय मखी प्रणीत मूर्धन्य शाक्त भाष्य)

२०६ ललितासहस्रनाम ।
स हि शीतनिवृत्त्यर्थं हिमशैलं निषेवते ॥ २५० ॥
भक्तो यः कीर्तयेन्नित्यमिदं नामसहस्रकम् ।
तस्मै श्रीललितादेवी प्रीताभीष्टं प्रयच्छति ॥ २५१ ॥
त्पलायमानस्य क्रुद्धाशीविषमुखे स्वात्मगूहनाय प्रवृत्तित्वदुपहसनीयतां निदर्शनालंकारेण
ध्वनयन्नाह—य इति । अभीप्सति पापहानिमुद्दिश्य प्रायश्चित्तान्तरं कुरुते । निषेवत
इत्यस्य वा सेवितुमिच्छतीत्यर्थः । वाक्यार्थयोरैक्यारोपानुगुण्यात् । अथवा प्रायश्चित्ता-
न्तरचिकीर्षायामेव हिमवत्पर्वतसेवेनैक्यारोपेण प्रायश्चित्तक्रियायास्तु सदृशी क्रिया
नास्त्येवेति तत्कर्तुर्मूर्खतातिशयो ध्वन्यः ॥ २५० ॥ नन्वेवं सति प्रायश्चित्तशास्त्राणामा-
नर्थक्यमित्याशङ्कां परिहरन्रीतिविशेषपरिमाणमुपसंहरति—भक्त इति । भक्तः
उपासकः । नित्यं यावज्जीवम् । इदं पूर्वोक्तविततिरुपक्रमविशिष्टत्वेन बुद्धिस्थम् ।
प्रीता प्रीतिविशेषयुक्ता सती । अभीष्टं उक्तपुण्यराशिजननपापराशिनाशनोभयरूपम् ।
अत्रेदं बोध्यम्—इदं विशेषाच्छ्रीदेव्या इति प्रीतिविशेषजनककर्मोपक्रमावसरे पाठे चत्वारि
विशेषणान्युल्लिखितानि—उपासककर्तृत्वं सम्पूर्णस्तोत्रकर्मकत्वं यावज्जीवं क्रियमाणत्वं
प्रातःस्नानादिप्रधानचतुष्टयसाहित्यं चेति । तान्येव चास्मिन्नुपसंहारश्लोकेऽपि पुनः
परामृष्टानि । उपक्रमोपसंहारयोरैकरूप्यादिमानि विशेषणानि विवक्षितान्येव । अविव-
क्षायां प्रमाणाभावात् । तत्र प्रथमेन विशेषणेन प्रायश्चित्तशास्त्राणां वैयर्थ्यं निरस्तम् ।
तेषामनुपासकेषु सावकाशत्वेन तत्परतयैव व्यवस्थोपपत्तेः । द्वितीयेन त्वेकैकनाममात्र-
पाठेनात्मानं कृतकृत्यंमन्यमाना निरस्ताः । एकैकनामपाठस्य पार्थक्येन प्रयोगस्य
निष्प्रमाणत्वेन तस्येदशमहाफलजनकत्वे मानाभावात् । न च 'नाम्नोऽप्येकस्य कीर्तना'-
दिति वचनमेव राजसूयान्तर्गतावेष्टेरिव पृथक्प्रयोगे मानाभावात् । न च 'नामैकमपि
यः पठेत्', 'नाम्नोऽप्येकस्य कीर्तनात्' इत्यादीनि प्रकरणस्थान्येव वचनानि पृथक्प्रयोगे
प्रमाणमिति वाच्यम् । उपक्रमोपसंहाराभ्यामेकवाक्यत्वे सिद्धे तन्मध्यपठितानामी-
दृशवचनानामवयवद्वारावयविन्येव तात्पर्यस्य जातेष्टिवाक्यमध्यपठिताष्टाकपालादिवाक्य-
न्यायेन सिद्धेः । यत्रैकस्यापि नाम्न एतावत्फलं, किमु वक्तव्यं तत्र सम्पूर्णस्तोत्रस्य ताव-
त्फलं भवतीति कैमुतिकन्यायेन स्तोत्रप्रशंसोपपत्तेः, अपिशब्दस्वारस्येन तथा प्रती-
तेश्च । यद्वा एकस्य नाम्न एतावत्फलमित्युक्तिरेतत्सहस्रगुणितस्य स्तोत्रफलत्वसिद्ध्यर्था
नतु पार्थक्येन फलवत्त्वसिद्ध्यर्थापि । उभयत्र तात्पर्ये वाक्यभेदप्रसङ्गात् । अतएव 'एकं
वृणीत' इत्यादेः 'त्रीन्वृणीत' इत्येतदुपपादनार्थतायाः स्वीकारात् । एकाक्षरादिषोडशाक्ष-
रान्तनाम्नां तुल्यफलकलायोगाच्च । तथात्वे इतरवैयर्थ्यादिदोषाणां स्पष्टत्वात् । तृतीयेन
तु विशेषणेनानियमेन कतिपयदिवसपर्यन्तपाठादेव तादृशफललिप्सा निरस्ता । 'जन्म-
मध्ये सकृच्चापि य एवं पठते सुधी'रिति वचनस्याप्येकवाक्यमध्यपठितत्वेनापिशब्द-
स्वारस्याच्चोक्तरीत्या द्वयी गतिरूह्या । चतुर्थेन विशेषणेनाग्नेयादीनां षण्णां परस्परसा-