ललिता सहस्रनाम: सौभाग्यभास्कर भाष्य (भास्करराय मखी प्रणीत मूर्धन्य शाक्त भाष्य)

सौभाग्यभास्करव्याख्या । १५५
त्रिवर्गदात्री सुभगा त्र्यम्बका त्रिगुणात्मिका ॥ १९७ ॥
स्वर्गापवर्गदा शुद्धा जपापुष्पनिभाकृतिः ।
ओजोवती द्युतिधरा यज्ञरूपा प्रियव्रता ॥ १९८ ॥
मैश्वर्यमाहात्म्यज्ञानवैराग्ययोनिषु । यशोवीर्यप्रयत्नेच्छाश्रीधर्मैरविमुक्तिष्वि'ति विश्वः ।
शोभनो भगः सूर्यो यया वा । सौरकार्येषु सर्वेषु तदन्तस्थिताया अस्याः शक्तेरेव
निमित्तत्वात् । तदुक्तं विष्णुपुराणे द्वितीयांशे 'सर्वा शक्तिः परा विष्णोर्ऋग्यजुःसामसं-
ज्ञिता । सैषा त्रयी तपत्यंहो जगतश्च हिनस्ति या । मासि मासि रवैर्यत्र तत्र तत्र हि
सा परा । त्रयीमयी विष्णुशक्तिरवस्थानं करोति वै । ऋचस्तपन्ति पूर्वाह्ने मध्याह्ने
तु यजूंषि वै । बृहद्रथन्तरादीनि सामान्याह्नःक्षये रवौ । मूर्तिरेषा त्रयी विष्णोर्ऋग्यजुः-
सामसंज्ञिता । विष्णुशक्तिरवस्थानं सदादित्ये करोति या । न केवलं रवौ शक्तिर्वै-
ष्णवी सा त्रयीमयी । ब्रह्माथ पुरुषो रुद्रश्चयमेतत्रयीमयम् । नोदेता नास्तमेता च
कदाचिच्छक्तिरूपधृक् । विष्णुर्विष्णोः पृथक् तस्य गणः सप्तमयोऽप्ययम् । स्तम्भ-
स्थदर्पणस्येव योयमासन्नतां गतः । छायादर्शनसंयोगं स तं प्राप्नोत्यथात्मनः ।
एवं सा वैष्णवी शक्तिर्नैवापैति ततो द्विज । मासानुमासं भास्वन्तमध्यास्ते तत्र
संस्थित'मिति । देवा ऋषयो गन्धर्वा अप्सरसो यक्षाः सर्पा राक्षसाश्चेति सप्तमयो
गणः प्रतिमासं भिद्यमानस्य सूर्यस्योपकरणभूतत्वाद्विद्यते । शक्तिस्तु प्रधानत्वान्न
भिद्यत इति समुदायार्थः । यद्वा लोकत्रयान्तर्गतं सौभाग्यं चरगतमचरगतं वा अस्या
एव रूपमिति सुभगा । अचरगतं तु पद्मपुराणे 'इक्षवस्तरराजं च निष्पावा जीरधा-
न्यके । विकारवच्च गोक्षीरं कुसुम्भं कुसुमं तथा । लवणं चेति सौभाग्याष्टकं स्थावर-
मुच्यत'इति । चरास्तु सुवासिन्यः प्रसिद्धा एव । पाद्मएवोक्तं 'त्रिविष्टपसौभाग्यमयीं
मुक्तिमुक्तिप्रदामुमाम् । आराध्य सुभगां भक्त्या नारी वा किं न विन्दतीति' । अत्र
पूर्वे विशेषणद्वयं सुभगापदस्य निरुक्तिमपि ध्वनयति । त्रीण्यम्बकानि नेत्राणि
यस्याः । तदुक्तं देवीपुराणे निर्वचनाध्याये 'सोमसूर्यानलाक्षीणि यन्नेत्राण्यम्बकानि
सा । तेन देवी त्र्यंबकेति मुनिभिः परिकीर्तिते'ति । 'प्रत्ययस्थात्कात्पूर्वस्ये'त्युपान्त्य
इकारो न भवति आपः सुपः परत्वात् । त्रयाणां ब्रह्मविष्णुरुद्राणामम्बिका माता वा ।
'अभाषितपुंस्काच्चे'तीलाभावः । अतएवाह त्रिगुणात्मिका सत्वरजस्तमोरूपगुण-
त्रयसाम्यविग्रहा ॥ १९७ ॥ 'यन्न दुःखेन संभिन्नं नच ग्रस्तमनन्तरम् । अभिला-
षोपनीतं यत्तत्सुखं स्वःपदास्पद'मिति श्रुतिप्रसिद्धं क्षयिष्णु सुखं स्वर्गः । नित्यं तु सुखम-
पवर्गः । तदुभयं दत्ते । शुद्धा आविद्यकमालिन्यशून्या । जपापुष्पनिभा ओड्रपुष्पेण
तुल्या आकृतिः स्वरूपं यस्याः । 'आकृतिः कथिता रूपे सामान्यवपुषोरपी'ति विश्वः ।
अत्राकारप्रश्लेषेणाजपेतिपृथक् पदं स्वीकृत्य धराधरासुतेत्येकं पदमित्यपि सुवचम् ।
तत्र अजपा मन्त्रविशेषरूपा । तन्निर्वचनं च दक्षिणामूर्तिसंहितायां 'विना जपेन