ललिता सहस्रनाम: सौभाग्यभास्कर भाष्य (भास्करराय मखी प्रणीत मूर्धन्य शाक्त भाष्य)

१४४ ललितासहस्रनाम ।
राजराजेश्वरी राज्यदायिनी राज्यवल्लभा ।
राजत्कृपा राजपीठनिवेशितनिजाश्रिता ॥ १८५ ॥
राज्यलक्ष्मीः कोशनाथा चतुरङ्गबलेश्वरी ।
साम्राज्यदायिनी सत्यसंधा सागरमेखला ॥ १८६ ॥
दीक्षिता दैत्यशमनी सर्वलोकवशंकरी ।
प्रचण्डाज्ञेत्यस्यैकपदत्वलिप्सया प्रकृते गतिपदानुषङ्गेणापि नामद्वयं स्वीकर्तुमुचितमिति
दिक् । सर्वथैकमेव नामेति यद्याग्रहस्तदैकमेव पदमिति सुवचम् । शोभना च ।
सावसुलभाचेति विग्रहे सुदुर्लभेत्यर्थः । सुदुर्लभा आगतिः पुनरावृत्तिर्यया ।
जन्मछेत्रीति यावत् । 'यस्य नो पश्चिमं जन्म यदि वा शंकरः स्वयम् । तेनैव लभ्यते
विद्या श्रीमत्पञ्चदशाक्षरी'ति. ब्रह्माण्डपुराणात् । यद्वा । असुलभा गतिर्दुर्लभं जन्म
मानुषादि तच्छोभनं ययेत्यर्थः । उक्तंच देवीभागवते 'यैर्न श्रुतं भागवतं पुराणं
नाराधिता यैः प्रकृतिः पुराणी । हुतं मुखे नैव धरामराणां तेषां वृथा जन्म गतं
नराणा'मिति । विष्णुभागवते लत्रैव 'नाराधितो यैः पुरुषः पुराण'इति द्वितीयचरणः
पठ्यत इति भेदः । शोभनाऽसुरनायिकेत्यत्र शोभनानामसुराणां प्रह्लादादीनामित्यर्थं
निवेर्ष्य प्रकृते नामत्रयमपि सुवचम् ॥ १८४ ॥ राज्ञां देवराजादीनां ये राजानो
ब्रह्मविष्णुरुद्रास्तेषामपीश्वरी । राजराजस्य कुबेरस्येश्वरी वा । राज्यं स्वाराज्यवैकुण्ठकै-
लासाधिपत्यादिकं दातुं शीलमस्याः । पूर्वोक्तानि राज्यानि वल्लभानि प्रियाणि यस्याः ।
राज्यशब्देन तत्पतयो राजानो वा कथ्यन्ते । अतएव श्रीनगर तेषां वासः स्मर्यते ।
यदाह दूर्वांसः 'मध्यक्षोण्याममुयोर्महेन्द्रनीलात्मकानि च सरांसि । शातोदरीसहा-
यान्नृपालानपि पुनःपुनः प्रणम' इति । अमुयोरित्यस्य त्रयोदशचतुर्दशप्रकारयोरि-
त्यर्थः । राजन्ती शोभमाना कृपा यस्याः । राज्ञां नृपाणामिन्द्रादीनां च पीठेषु
सिंहासनेषु निवेशिता निजा आश्रिता यया ॥ १८५ ॥ राज्याभिमानिनी लक्ष्मी
राज्यलक्ष्मीः । यस्या मन्त्रस्तन्त्रराजे प्रसिद्धः । कोशस्य भाण्डागारस्य दिव्यस्य अन्नम-
यादेर्वा नाथा स्वामिनी । चत्वारि हस्त्यश्वरथपादातरूपाण्यङ्गानि येषां तेषां वलाना-
मीश्वरी । अङ्गान्येव बलं येषां तेऽङ्गबला व्यूहाः । चतुरवयवका ये व्यूहास्तेषा-
मीशित्री वा अङ्गबलेश्वरशब्द एव वा व्यूहवाची । तेन द्विगुत्वान्डीष् । चतुर्थव्यूहा-
त्मेत्यर्थः । तेच वासुदेवाद्या वैष्णवेषु पुराणेष्विव शैवशाक्तेष्वपि पुराणेषु प्रसि-
द्धास्ते त इहोदाहार्याः । शरीरपुरुषः छन्दःपुरुषो वेदपुरुषो महापुरुष इति बह्वृचो-
पनिषदुक्ता वा । राजसूयेन यष्टा मण्डलेश्वरो वा राजाधिराजो वा सम्राट् । तस्य
भावः साम्राज्यं तद्दत्ते 'येनेष्टं राजसूयेन मण्डलस्येश्वरश्च यः । शास्ति यश्चाज्ञया राज्ञः
स सम्रा'डित्यग्निपुराणीयकोशात् । सत्ये अनुल्लङ्घ्ये संधे प्रतिज्ञामर्यादे यस्याः ।
सागराः समुद्रा एव मेखला काञ्ची यस्या भूमेः सा ॥ १८६ ॥ धियं ज्ञानं क्षिणोति