ललिता सहस्रनाम: सौभाग्यभास्कर भाष्य (भास्करराय मखी प्रणीत मूर्धन्य शाक्त भाष्य)

सौभाग्यभास्करव्याख्या । ११७
पायसान्नप्रिया त्वक्स्था पशुलोकभयंकारी ।
अमृतादिमहाशक्तिसंवृता डाकिनीश्वरी ॥ १५० ॥
अनाहताब्जनिलया श्यामाभा वदनद्वया ।
दंष्ट्रोज्ज्वलाक्षमालादिधरा रुधिरसंस्थिता ॥ १५१ ॥
कालरात्र्यादिशक्त्यौघवृता स्निग्धौदनप्रिया ।
महावीरेन्द्रवरदा राकिण्यम्बास्वरूपिणी ॥ १५२ ॥
वर्णो यस्या इति पञ्चाक्षरं नाम । आङीषदर्थे । तेन ‘श्वेतरक्तस्तु पाटल’इत्युक्तलक्षण-
कपाटलीकुसुम समानवर्णेत्यर्थः । लाकिनीप्रकरणगतनाम्ना पौनरुक्त्याभावाच्च । त्रीणि
लोचनानि यस्याः । खट्वाङ्गं खट्वापादः । दण्डारोपितनरकपालं वा । तदादि येषां
चतुर्णां मध्ये तानि प्रहरणान्यायुधानि यस्याः । वदनं च तदेकं च । ‘पूर्वकालैके’ति
समासः । अनित्यत्वान्न पूर्वनिपातः । तेन समन्विता युक्ता ॥ १४९ ॥ पयोविकारः
पायसश्च तदन्नं च तत्परमान्नं प्रियं यस्याः । लचि धातौ तिष्ठतीति लक्स्था । तदभि-
मानित्वात् । अद्वैतविद्याविहीनाः पशवस्त एव लोकास्तेषां भयंकरी । ‘योऽन्यां देवता-
मुपास्तेऽन्योऽसावन्योऽहमस्मीति न स वेद यथा पशु’रिति श्रुतेः । ‘द्वितीयाद्वै भयं
भवति’ ‘य एतस्मिन्नुदरमन्तरं कुरुतेऽथ तस्य भयं भवती’ति च श्रुतेः । अमृताख्या
शक्तिरादिर्यासां ताभिः षोडशभिर्महाशक्तिभिः ‘अमृताकर्षिणीन्द्राणी’त्यादिभिरक्षरा-
न्ताभिरेकैकदलनिष्ठाभिः संवृता । उक्तंच स्वच्छन्दतन्त्रे ‘तस्मादेकाङ्गुलादूर्ध्वं विशुद्धं
षोडशाक्षरम् । मध्यगा डाकिनी बाह्यपत्रेषु परमेश्वरी । अमृतान्यक्षरान्ताः स्युश्चन्द्र-
बिम्बं तदूर्ध्वत’इति । नवानां विशेषाणां विशेष्यं नाम्ना निर्दिशति—डाकिनीश्व-
रीति । डाकिन्याख्येश्वरीत्यर्थः ॥ १५० ॥ हृदये द्वादशदलकमलेऽनाहताख्यचक्रे
राकिन्याख्या योगिनी तिष्ठति । तस्या ध्यानं यथा ‘हत्पद्मे भानुपत्रे द्विवदनलसितां
दंष्ट्रिणीं श्यामवर्णांमक्षं शूलं कपालं डमरुमपि भुजैर्धारयन्तीं त्रिनेत्राम् । रक्तस्थां
कालरात्रिप्रभृतिपरिवृतां स्निग्धभक्तैकसक्तां श्रीमद्वीरेन्द्रवन्द्यामभिमतफलदां राकिनीं
भावयाम’इति । अनाहताब्जं तत्कर्णिका निलयो यस्याः । श्यामा षोडशवार्षिकी तया
तुल्या श्यामाभा । श्यामा आभा कान्तिर्यस्या इति वा । वदनयोर्द्वयं यस्याः ।
दंष्ट्राभिर्वराहसमानदन्तैरुज्ज्वला शोभमाना । अक्षमाला आदिर्येषां तेषां चतुर्णामा-
युधानां धरा । पचाद्यच् । कर्मण्यणि धारेति स्यात् । उक्तश्लोके यदि चक्रं शूलमित्येवं
पाठस्तदाऽक्षस्य रथाङ्गस्य मां शोभां लाति आदत्त इत्यक्षमालं चक्रमित्याख्येयम् ।
रुधिरे शोणिते संस्थिता तदभिमानित्वेन ॥ १५१ ॥ अस्ति कालरात्र्याख्या काचन
शक्तिः । तदुक्तं वराहपुराणे मूर्तित्रयं प्रकृत्य ‘या सा नीलगिरिं याता तपसे
धृतमानसा । रौद्री तमोभवा शक्तिस्तस्याः शृणु धरे व्रत’मित्यारभ्य ‘रौद्री तपोरता
देवी तामसी शक्तिरुत्तमा । संहारकारिणी नाम्ना कालरात्रीति तां विदु’रिति । सा