ललिता सहस्रनाम: सौभाग्यभास्कर भाष्य (भास्करराय मखी प्रणीत मूर्धन्य शाक्त भाष्य)

११६ ललितासहस्रनाम ।
वज्रेश्वरी वामदेवी वयोवस्थाविवर्जिता ।
सिद्धेश्वरी सिद्धविद्या सिद्धमाता यशस्विनी ॥ १४८ ॥
विशुद्धिचक्रनिलया रक्तवर्णा त्रिलोचना ।
खट्वाङ्गादिप्रहरणा वदनैकसमन्विता ॥ १४९ ॥
च श्रुतेः । सूक्ष्म इति होमविशेषस्य संज्ञा । तन्त्रराजे 'नित्यानल्योदिते मूलाधारम-
ध्येऽस्ति पावक'इत्यादिना 'एवं द्वादशधा होममक्षरैः स्यादुदीरितै'रित्यन्तेन ग्रन्थेनोक्ता
तदेव रूपमस्या इति वा । देव्या अपि त्रीणि रूपाणि स्थूलसूक्ष्मपरभेदात्सन्त्येवेति
व्यक्तमेव ॥ १४७ ॥ षष्ठीतिथिनिल्या जालन्धरपीठाधिष्ठात्री वज्रेश्वरी । अथवा
श्रीपुरस्य द्वादशः प्राकारो वज्रमणिमयस्तस्यैकादशस्य मध्ये वज्राख्या नदी तदधि-
पतिः । उक्तंच दूर्वाससा 'तत्र सदा प्रवहन्ती तटिनी वज्राभिधा चिरं जीयात् ।
चटुलौर्मिझाटनृत्यत्कलहंसीकुलकलक्वणितपुष्टा । रोधसि तस्या रुचिरे वज्रेशी जयति
वज्रभूषाढ्या । वज्रप्रदानतोषितवज्रिमुखत्रिदशविनुतचारित्रे'ति । इन्द्राय वज्रोऽपि
देव्यैव दत्तः । तदुक्तं ब्रह्माण्डे शक्रस्य जले तपःप्रकृत्य 'तज्जलादुत्थिता देवी वज्रं
दत्वा बलद्विषे । पुनरन्तर्दधे सोपि कृतार्थः स्वर्गमेयिवा'निति । वामो वननीयो देवो
वामदेवः । 'तं देवा अब्रुवन्नयं वै नः सर्वेषां वाम इति तस्माद्वामदेव' इत्यैतरेयश्रुतेः ।
वामेन भागेन दीव्यतीत्यर्धनारीश्वरो वा वामदेवः । 'कुङ्कुमक्षोदसङ्काशं वामाख्यं
नरवेषधृत् । वक्त्रमुत्तरमीशस्य प्रतिष्ठायां प्रतिष्ठित'मिति शिवपुराणोक्तः सदाशिव-
व्यूहान्तर्गतो मूर्तिविशेषोऽपि वामदेवस्तस्येयं वामा सुन्दरी च सा देवी वा ।
वामानां कर्मफलानां वा देव्यधिष्ठानदेवता । वामाचारे रता वामाः । 'पूजकोऽपि
भवेद्वामस्तन्मार्गे सततं रत'इति कलिकापुराणवचनात् तेषां देवीति वा । उक्तंच
देवीपुराणे 'वामं विरुद्धरूपं तु विपरीतं तु गीयते । वामेन सुखदा देवी
वामदेवी ततः स्मृते'ति । बाल्यपौगण्डकैशोरादिवयोविशेषाणामवस्थाभिर्विवर्जिता ।
सदातनत्वात् । गोरक्षप्रमुखानां सिद्धानामीश्वरी स्वामिनी एतन्नाम्नैव काश्यां
प्रसिद्धा । सिद्धा च सा विद्या च सिद्धविद्या । अतएव पञ्चदश्याः सिद्धारिचक्रशोधो
नास्तीत्युक्तं कादिमते 'नित्यानां सिद्धमन्त्राणामवेक्ष्यास्त्वंशकादय'इति । सिद्धानां
माता रक्षकत्वात् । यशोऽस्या अस्तीति यशस्विनी । 'अस्मायामेधास्रजो विनिः' ।
'तस्य नाम महद्यश'इति श्रुतेः ॥ १४८ ॥ अथ द्विषष्टिनामभिर्योगिनीन्यासक्रमेण
विशुद्ध्यादिसप्तचक्राधिष्ठातृडरलकसहायाद्ययोगिनीसप्तकस्वरूपेण भगवतीं स्तोतुमारभते ।
—विशुद्धीत्यादिना । तत्रेदं डाकिनीध्यानं 'ग्रीवाकूपे विशुद्धौ नृपदलकमले
श्वेतरक्तां त्रिनेत्रां हस्तैः खट्वाङ्गखड्गौ त्रिशिखमपि महाचर्म संधारयन्तीम् । वक्त्रेणैकेन
युक्तां पशुजनभयदां पायसान्नैकसक्तां त्वक्स्थां वन्देऽमृताद्यैः परिवृतवपुषं डाकिनीं
वीरवन्द्या'मिति । विशुद्धिचक्रं षोडशदलकमलस्य कर्णिकैव निलयो यस्याः । आरक्तो