ललिता सहस्रनाम: सौभाग्यभास्कर भाष्य (भास्करराय मखी प्रणीत मूर्धन्य शाक्त भाष्य)
Lalita Sahasranama with Saubhagya Bhaskara Commentary
भास्करराय मखी (सम्पादक: वासुदेव लक्ष्मण पणशीकर) द्वारा
पृष्ठ 12, कुल 272 में से
संदर्भ में पढ़ेंमहोदयस्यास्य जगदम्बाराधनव्यसनिताव्याहता प्रचलीत्यसकृदुक्तप्रायमेव । अथ
कदाचिद्भास्कररायः कर्णोपकर्णिकया सनातनवैदिकपथाभिमानिकाशीनिवासिद्विजज-
नकृतां वाममार्गसंबद्धामशृणोदात्मनो निन्दाम् । सा चेत्थम्—अहो अस्यां पुण्यनगर्यों
संप्रति यो भास्कररायाख्यः प्रतिवसति स यद्यपि महाविद्वान् वाग्मी विविधग्रन्थप्रणय-
नपटुर्नानागुणगणमण्डितः पण्डित इति सर्वोत्कृष्टकोटिकमेनं निश्चित्यैतावन्तं कालं तत्रतत्र
सम्मानितोऽस्माभिः, परंत्वयं न साधुसमाचारः, किंतु विशेषतो मन्त्रशास्त्रकृतातिपरिचयः
स्वैरी निस्त्रपो देव्याराधनमिषेण यथाजोषं वाममार्गमाचरतीत्यतःपरं न यथापूर्वं संमा-
नयामो वयमेनमिति । तदत्र सर्वैः संभूयावमाननमेवास्य योग्यं प्रायश्चित्तमित्यादि च ।
तदेतादृशं स्वाराध्यदेवतागर्हणरूपं श्रुतिकटुकमुत्कर्षासहिष्णुप्रतिपक्षवर्गोद्दिष्टं वाग्जा-
लमाकर्ण्य नितान्तं क्षुब्धस्वान्तः श्रीभास्कररायः परमरहस्यत्वेनात्यन्तगोप्यमपि
श्रीमद्भगवतीवरिवस्याविधानं द्विष्टमदमोचनाय प्रकटीचिकीर्षुः काश्यामेव यथाकाल-
लभ्यसंभारान्संभृत्य चतुष्पथसन्निकृष्टात्यन्तविशदस्थलेऽतिविस्तीर्णे स्थलं परिशोध्य सलक्ष-
णतोरणध्वजपताकाद्यलंकृतं चतुर्द्वारमण्डपं विधाय तन्मध्यदेशे यथावच्छ्रीयन्त्रं च
विस्तीर्णं विलिख्य मण्डपद्वारि चातिविस्तृतपटं महान्तं ध्वजमुच्छ्रितवान् । तत्र पटोपरि-
देशे त्रिपुरसुन्दर्याः सुलक्षणां मूर्तिं तस्या एकस्मिन्भागे मत्स्यं अपरस्मिंश्चषकं चोत्तंक्य
मध्यदेशे दूरादपि वाचनक्षमैः स्थूलाक्षरैरेवं विलिलेख—‘अद्यप्रभृति मन्त्रशास्त्रे देव्याराध-
नाऽप्रामाण्यवादिगर्वस्वान्तध्वान्तध्वंसनाय दृढबद्धपरिकरो भास्करः श्रीजगन्मातुर्बहिर्याग-
मारब्धवान् । तदत्र विप्रतिपत्तिक्षमैरखिलैर्द्विजैरागत्य प्रश्नप्रत्युत्तरैरस्य कर्मणः प्रामा-
ण्याप्रामाण्येऽवश्यं निर्णये । तत्र विवादे यद्यहं पराजितः स्यां मुञ्चेयं तर्हि वाममार्गम् ।
ऊरीकरणीयो वा मत्पराजितैर्जयपत्रिकादानपूर्वकमयमिति' ।--तथाचेममेवार्थं सर्वेऽपि
विदुरित्यन्तेवासिद्वारा प्रसिद्धिकरहस्तपत्रिकादिभिरखिलद्विजजनावसथेष्वपप्रथत् । अथ
तच्छ्रवणसमकालमेव काशीनिलया नारायणभट्टपुरोगाः सर्वे द्विजाः संघीभूय परस्परं
विचारयामासुः—अहो, पश्यतास्य मान्त्रिकवरस्य वैयात्यं यो विवादार्थं न आह्वयति ।
अस्मिंस्तावन्मतिप्रकर्षपराकाष्ठा, निरुपमविविधविद्यापारीणता चेत्युभेऽप्यक्षय्ये प्रतिवस-
तःस्म । अनुभूतपूर्वमेवास्य धृष्णोरसकृत्पाण्डित्यम् । शास्त्रार्थेषु वाचस्पतिरिवाकुण्ठितमतिः
समीचीनमेवोहति । अतो वयं तावन्न पारयामोऽनेन विवदितुं समाजीभूता अपीति भृशं
परिदृश्यते नश्चेतः । अभूतपूर्वं च श्रीविश्वेश्वराधिष्ठानेऽत्र समापतितं जयपत्रवितरणम् ।
तदत्र विषये श्रीकाशीपुराधीश्वरमृते को न ईदृग्दुरुद्धरापदुद्धरणक्षम इत्यादिविचारपरम्प-
रापर्याकुलचेतस्स्वखिलविद्वत्सु अतएवानवरतं भगवन्तं विश्वेशं ध्यायत्सु तत्प्रेरणयैवैषां
हृदि सहसाऽस्फुरदत्रैव जाह्नवीकूलोपकण्ठे महासमर्थः श्रीमत्परमहंसवर्यः पदवाक्येत्यादि-
बिरुदावलीविराजमानः कुङ्कुमानन्दस्वामी प्रतिवसतीति । सहि सर्वतन्त्रस्वतन्त्रो
महाविद्वानथच करतलामलीकृतमन्त्रशास्त्रः पूर्वाश्रमात्प्रभृत्यविरत विविधविधानपरिचरणस-
माराधनादिभिः साक्षात्कृतत्रिपुरसुन्दरीकलेनावाप्तापरिमितसामर्थ्यः शरणीकरणीय इति ।