ललिता सहस्रनाम: सौभाग्यभास्कर भाष्य (भास्करराय मखी प्रणीत मूर्धन्य शाक्त भाष्य)

६ ललितासहस्रनाम ।
श्रीमद्गम्भीररायदीक्षितसूरिसूनुः सुगृहीतनामधेयो भास्कररायः भासुरानन्दनाथेति-
दीक्षानामशाली सौभाग्यभास्कराख्यं द्वादशकलाप्रविभागभिन्नं भाष्यमरीरचत् ।
पुरा किल श्रीविद्योपासकाग्रेसरो महामुनिरगस्त्यः श्रीमद्भगवतो देशिकेन्द्रस्य
हयग्रीवाख्यस्य मुखाद्ब्रह्माण्डपुराणीयैर्मन्त्र-जप-न्यास-पूजा-पुरश्चरण-होमरहस्यस्तो-
त्राख्यैः सप्तभिः खण्डैः श्रीमातुः प्रादुर्भावादिरहस्यजातमाकर्ण्य एतावन्तं कालं श्रुतादपि
परमरहस्यं ललिताम्बानामसहस्रमस्तीति तपोबलादेव निश्चित्य तद्रहस्यमेकान्तभक्तायापि
मे किमिति गुरुस्तिरश्चकारित्यनुपदेशनिमित्तांशे संदिहानो यथावद्रहस्यबुभुत्सुर्भगवन्तं
हयग्रीवं परमादरेण सविनयं पप्रच्छ । ततश्चास्य रहस्यश्रवणपात्रतामाकलय्य ब्रह्माण्ड-
पुराणोत्तरभागं प्रक्रम्येदं ललितासहस्रनामनामगस्त्यायात्यन्तरहस्यतममप्युपदिदेश हय-
ग्रीवो भगवानिति ब्रह्माण्डपुराणादेव ज्ञायते । यस्यान्तिमभागे—
इत्येवं नामसाहस्रं कथितं ते घटोद्भव ।
रहस्यानां रहस्यं च ललिताप्रीतिदायकम् ॥
अनेन सदृशं स्तोत्रं न भूतं न भविष्यति ।
सर्वरोगप्रशमनं सर्वसंपत्प्रवर्धनम् ॥
इत्याद्युपसंहारफलश्रुतिः ।
यद्यप्यन्यानि नैकशः सन्ति सहस्रनामानि, समाद्रियन्ते च तत्तदुपासकैस्तत्तत्सप-
र्याङ्गपत्रपुष्पार्पणनित्यस्तोत्रपाठादिषु, परं नैतस्य तानि तुलामर्हन्ति - शब्दार्थगाम्भीर्या-
लंका‌रादिपुष्कलतौगौरवादिभिः । विष्णुसहस्रनामस्तोत्रस्यातिप्रौढतायामपि तत्र
“पूतात्मा परमात्मा च” “क्षेत्रज्ञोऽक्षर एव च” इत्यादौ सन्ति निरर्थकाव्ययप्रयोगास्तथा
कियतां नाम्नां द्विरुक्तिस्त्रिरुक्तिरपि । न तादृश्यत्र ललिताम्बासहस्रस्तोत्रे स्तोभप्रयोग-
पुनरुक्तिरव्यायैः पूर्तिर्वा क्वचन विद्यते । यद्यपि श्रीभगवत्पादैर्विष्णुसहस्रभाष्ये नाम्नां
द्विरुक्तिस्थले तत्तत्रार्थभेदो वर्णितस्तथार्थभेदेपि नाम्नां भेदाङ्गीकारो नानार्थोच्छेदा-
पत्त्याऽनन्यगतिकः अर्थभेदेऽप्युच्चारणभेदाद्भेदापत्तिश्चेति । न तथात्राण्वपि वैगुण्यं
दृश्यते । अत्र पुनर्विशेषश्चकरहस्यमन्त्रोद्धारादिरूपरहस्यार्थान्तराणामपि भूरिचमत्कृ-
तानि गुम्भितानि विलसन्ति । तथाचात्र प्रसङ्गमनुसृत्य तान्त्रिकहृदयमार्गावलम्बिनां
विविधाः परापरादिपूजाभेदाः कौलाद्या न्यासानुष्ठानप्रकाराः पुरश्चरणादिविधयः सह-
स्रभोजनाद्यङ्गकलापविवरणानि नैकग्रन्थालोडनवेद्यानि च सन्ति संदर्शितानि । तानि
यद्यपि गुरुमुखादेव वेद्यमून तथापि विद्वच्चित्तचमत्काराय कचित्कचिद्दिङ्मात्रेणात्र भाष्ये
प्रतिपादितान्येव भास्कररायेण, परंच गूढमन्त्रगोपनहानभियाखिलविवरणान्ते तत्रतत्र
‘इदं गुरुमुखाद्वेद्यं’, ‘इदं गुरुमुखाज्ज्ञेयं’, ‘अत्र रहस्यं देशिकवरादवगन्तव्यं’
इत्यादिसंकेतगोपनेन मन्त्रमञ्जूषा नैवोद्घाटितेत्यहो मान्त्रिकधुरीणताशैली ।