कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

( ४६ )
करने वाले जन्तुओं ने पुराने वैर को छोड़ दिया था, जिसमें वृक्षों
द्वारा वाञ्छित फलों से अतिथियों का सत्कार किया जाता था
और जिसकी नई कुटियों में अग्नि सञ्चित रहती थी ऐसा वह
तपस्या का वन पवित्र होगया ॥ १७ ॥
ENGLISH TRANSLATION —The penance-forest also
became holy, where the previous antipathy was given
up by the hostile beasts, where the guests were served
with the desired fruits by the trees, and where the
( sacred ) fires were maintained in newly built huts of
leaves 17
PURPORT IN SANSKRIT —पार्वत्या आदर्शचरित्रेण तत्त-
पोवनमपि पवित्रीकृतम् । तत्रस्थैर्वनजन्तुभिः स्वाभाविको विरोध-
स्त्यक्तः—गोव्याघ्रादयः प्रेम्णा परस्परं व्यवहरन्तिस्म । पादपाः
स्वफलैरतिथीनां सत्कारं चक्रुः । पर्णशालावासिनो मुनयश्च
सनियममग्निहोत्रादिकं धर्मकृत्यं विदधुः । एवं पार्वत्यास्तपोवनं
स्वयं पवित्रमन्येषां च पवित्रताकारकमभूत् ॥ १७ ॥
यदा फलं पूर्वतपःसमाधिना
न तावता लभ्यममंस्त काङ्क्षितम् ।
तदानपेक्ष्य स्वशरीरमार्दवं
तपो महत्सा चरितुं प्रचक्रमे ॥ १८ ॥
यदेति । सा देवी यदा यस्मिन् काले तावता तावत्प्रमाणेन
पूर्वतपःसमाधिना पूर्वेणानुष्ठीयमानप्रकारेण तपोनियमेन काङ्-
क्षितं फलं लभ्यं लब्धुं शक्यं न अमंस्त अशक्यममंस्तेत्यर्थः तदा
तत्काले । अविलम्बेनेत्यर्थः । स्वशरीरमार्दवं स्वशरीरस्य मार्दवं