कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

( २० )
name of a peak of the Himalayas आख्या is formed from
√चक्षिङ्+थ, चक्षिङ् being replaced by √ख्याञ् by
‘चक्षिङः ख्याञ् २.४.५४. प्रथितं—(√प्रथ्+क्तः) प्रसिद्धं
known शिखण्डिमत्। शिखण्डिन्—(शिखण्ड+इनिः) शिखण्डः
(शिखा) अस्य अस्तीति one having a crest i e., a pea-cock.
शिखण्डिमत्—(शिखण्डिन्+मतुप्) शिखण्डिनः (मयूरा )
सन्ति अस्मिन् इति abounding in pea-cocks This shows
the absence of poisonous serpents and other ferocious
beasts The suffix मतुप् is added by ‘तदस्यास्त्यस्मिन्निति
मतुप्’ पा० ५ २ ९४ in the sense of ‘it has that or that is
in it’ शिखरं—a peak जगाम—गता resorted to Perfect
(लिट् ) √of गम् to go
Cf in this connection—‘गौरी विजयया सख्या जयया
च सुनेत्रया। साकं सखीभ्यां सुमुखी सा गौरीशिखरं ययौ। चकार
वसतिं यस्माद्गौरीशिखरमुच्यते ॥’ शिवपुराण ।
Change of Voice :—अथ गौर्या अनुरूपामिनिवेशतोषिया
गरीयसा गुरुणा कृताभ्यानुज्ञया पश्चात् प्रजासु तदाख्यया प्रथितं
शिखण्डिमत् शिखरं जग्मे ॥ ७ ॥
Hindi Translation:—तदनन्तर (उसके) योग्य निश्चय
से सन्तुष्ट हुए, पूज्य पिता से आज्ञा दी जाती हुई गौरी मोरो से
युक्त (हिमालय की एक) चोटी पर गई, जो कि बाद में जनता में
उसी के नाम से प्रसिद्ध हुई ॥ ७ ॥
English Translation —Being permitted by her
highly venerable father, who was satisfied with her
determination worthy of her, Gaurī resorted to a peak,