कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

( १५५ )
closed her eyes for a moment, all of a sudden woke
up with cries without a listener such as 'O thou of blue
neck, where dost thou go ?' ( and ) having her arms
thrown tight round an imaginary neck 57
PURPORT IN SANSKRIT :—शिवेऽत्यन्तमनुरक्ता पार्वती
दिवानिशं तमेव ध्यायन्ती रात्रावपि गाढनिद्रामलभमाना स्वल्प-
शयनानन्तरमेव अकस्मादेव विबुध्यते स्म, उन्मादाभिभूता
चाविद्यमानमपि शिवं लक्ष्यीकृत्य ' हे शिव ! त्वं कुत्र गच्छसि ?
किमर्थं मत्समीपं नायासि ? ' इत्यादिकमालपन्ती काल्पनिकं
शिवमालिङ्गितुञ्च तस्य ग्रीवां परितः स्वबाहू प्रसारयति
स्म ॥ ५७ ॥
यदा बुधैः सर्वगतस्त्वमुच्यसे
न वेत्सि भावस्थमिमं कथं जनम् ।
इति स्वहस्तोल्लिखितश्च मुग्धया
रहस्युपालभ्यत चन्द्रशेखरः ॥ ५८ ॥
स्वप्नसादृश्यप्रतिकृतिदर्शनतदङ्गस्पृष्टस्पर्शाख्याश्चत्वारो विरहिणा
विनोदाः। तत्र स्वप्नसंदर्शनमुक्त्वा प्रतिकृतिदर्शनमाह-यदेति । यदा
यत इत्यर्थः । ' यदेति हेतौ ' इत्युक्त्वा गणव्याख्यानेऽप्योदा-
हृतत्वात् । त्वं बुधैः मनीषिभिः सर्वगतः सर्वव्यापीति उच्यसे ।
तत इत्यध्याहारः । भावे रत्याख्ये तिष्ठतीति भावस्थम् । त्वय्यनुरा-
गिणमित्यर्थः । इमं जनम् । इममित्यात्मनिर्देशः । कथं न वेत्सि न
जानासि । इति मुग्धया मूढया । अकिञ्चित्करश्चित्रगतोपालम्भ
इत्यजानानयेत्यर्थः । तया स्वहस्तोल्लिखितः स्वहस्तेनोल्लिखि-
तश्चित्रे लिखितः चन्द्रशेखरः रहसि एकान्ते । सखीमात्रसमक्ष-
मित्यर्थः । उपालभ्यत साधिक्षेपमुक्तः च । उक्तसमुच्चयार्थश्च-