कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

( १५० )
तथा । गीतिक्रमे स्तुतौ वेषे वर्णशब्द प्रयुज्यते । ' इति हलायुधः ।
उपात्तं वर्णः यस्मिन् स उपात्तवर्णः, तस्मिन् begun to be
sung in due order. After this सति is understood.
सबाष्पकण्ठस्खलितैः—बाष्पेण सह वर्त्तमानः सबाष्पः ( गद्गदः )
सबाष्पे कण्ठे स्खलितैः ( अस्पष्टोच्चारितैः ) सबाष्पकण्ठस्खलितैः
faltering ( i e., inarticulate ) in the throat choking
with tears. Evidently Parvati was moved while
singing the heroic feats of Shiva पदैः—by her words.
वनान्तसंगीतसखीः—वनान्ते ( वनप्रदेशे ) संगीते संगीतेन वा
सख्यः वनान्तसंगीतसख्यः, ताः वनान्तसंगीतसखीः ( Acc.
plural ) Companions in the songs sung in the forest
plots संगीत is Past part. from √ गै to sing गै is
changed to गी by 'घुमास्थागापाजहातिसां हलि' पा० ६ ४.६६ ।
किन्नरराजकन्यकाः—किन्नराणां राजा किन्नरराज., किन्नरराजस्य
कन्यकाः किन्नरराजकन्यका, ताः ( Acc. plural ) the daugh-
ters of the Kinnara king किन्नर s in later mythology
are reckoned among the Gandharvas or celestial
choristers and celebrated as musicians In कन्यकाः
( कन्या+कन् ) the कन् suffix is in स्वार्थे ( i e ; its
presence does not cause any change in the meaning
of the word ), so कन्या. एव कन्यकाः । Parvati, being
herself a princess could make friends only with
princesses. अनेकशः—एकं एकं इति एकशः ( एक+शस् ) ; न
एकशः अनेकशः ( बहुश. ) many a time ; in numbers. शस्
is added to numerals when repetition is made by
‘संख्याकवचनाच्च वीप्सायाम्’ पा० ५.४.४३.। अरोदयत्—(√ रुद्