सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

Kumarasambhavam of Kalidasa with Hindi Commentary

महाकवि कालिदास / पं. सीताराम चतुर्वेदी द्वारा

DevanagariSanskritpublished268 पृष्ठ

पृष्ठ 161, कुल 268 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 161

( १४२ )
मूर्च्छान्ता इत्यनङ्गदशाः दश ॥' In this verse Parvati's
सङ्कल्प i. e., determination to obtain Shiva has been
suggested. 53.
CHANGE OF VOICE:—मानिन्या अनया अधिश्रियः
महेन्द्रप्रभृतीन् चतुर्दिगीशान् अवमत्य मदनस्य निग्रहात् अरू-
पहार्यः पिनाकपाणिः पतिः आप्तुं इष्यते ॥ ५३ ॥
HINDI TRANSLATION :—अभिमान वाली यह (पार्वती)
अत्यधिक ऐश्वर्यशाली इन्द्रादि चारों दिशाओं के स्वामियों का
अपमान करके, कामदेव को जलाने के कारण सुन्दरता से वश
में न होने वाले (जाने गये) महादेव को पति (रूप में) प्राप्त
करना चाहती है ॥ ५३ ॥
ENGLISH TRANSLATION :—This high-minded lady,
disdaining the lords of the four quarters, the great
Indra and others, highly refulgent, seeks to obtain as
her husband the holder of the Pináka bow (i. e.,
Shiva) who is not to be conquered by beauty (as is
evident) by his destruction of Cupid. 53
PURPORT IN SANSKRIT :—पर्वतराजस्य पुत्री गौरी
इन्द्रादिषु देवेषु कमपि परीतुं न शक्नोति स्म, परमभिमानवती सा
शिवं तेभ्योऽधिकं मन्यमाना ऐश्वर्यशालिन इन्द्रादीन् दिशामीशान्
तिरस्कृत्य सर्वेषामधिपतिं शिवमेव स्वस्वामिनं कर्तुं कामयते,
यो हि शिवः केनापि सौन्दर्येण वशीकर्त्तुमशक्यो यतः सोऽनुपम-
सौन्दर्यशालिनं काममपि भस्मसात् कृतवान् ॥ ५३ ॥
असह्यहुँकारनिवर्त्तितः पुरा
पुरारिप्राप्तमुखः शिलीमुखः ।