कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

( १३३ )
√श्रम् ‘ to fatigue ’ means ‘ to take rest ’ when preceded
by वि । Cf विश्राम । पूर्वाश्रमसञ्चितं—पूर्वस्मिन् आश्रमे ( ब्रह्म-
चर्याश्रमे ) सञ्चितं पूर्वाश्रमसञ्चितं accumulated in the first
stage of life तदर्धभागेन—अर्धःभागः अर्धभागः, तस्य अर्धभागः,
तदर्धभागः, तेन by a half of it काङ्क्षित—( √काङ्क्ष्+क्तः )
स्वाभिलषितं desired; of your choice वर—a bridegroom.
त—वरं i. e. all about that bridegroom साधु—सम्यक् ;
पूर्णतया fully, properly. Adverb to वेदितुं—ज्ञातुं to know.
Some commentators have interpreted the word तपः to
mean body, which is a means of performing penance.
They mean to say that Shiva had offered to make
Parvati his own अर्द्धाङ्गिनी Cf. ‘ तपः शब्दो लक्षणया तपः
साधनभूतस्य शरीरस्य बोधकः, ‘ शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनम् ’
इत्युक्तत्वात् ।’ But, this seems to be far fetched 50
CHANGE OF VOICE :—गौरि, ( त्वया ) कियच्चिरं श्रम्यते ?
पूर्वाश्रमसञ्चितेन मम तपसा अपि विद्यते, तदर्धभागेन
काङ्क्षितः वरः ( त्वया ) लभ्यताम्, स च ( मया ) साधु वेदितुं
इष्यते ॥ ५० ॥
HINDI TRANSLATION :—हे पार्वति, कब तक तपस्या
करोगी ? प्रथमाश्रम में एकत्रित किया हुआ मेरा तप भी है,
उसके आधे अंश से ( तुम अपने ) चाहे वर को प्राप्त कर लो,
परन्तु उस ( वर ) को मैं पूरी तरह जानना चाहता हूँ ॥ ५० ॥
ENGLISH TRANSLATION —O Gauri, how long wilt
thou practise penance ? I too have penance ( to my
credit )practised in the first stage of life. Thou mayst