कृषि-पाराशर (महर्षि पराशर - प्राचीन भारतीय कृषि, मृदा-परीक्षण, वर्षा-पूर्वानुमान व बीज-संस्कार)

कृषिपराशरः ५१
समपुष्पत्वमासाद्य शीघ्रं फलन्तु निर्भरम् ।
सुस्था भवन्तु कृषका धनधान्यसमन्विताः ॥२०३॥
प्रोपयित्वा नलं क्षेत्रे मन्त्रेणानेन च क्रमात् ।
धान्यवृद्धिं परां प्राप्य नन्दन्ति कृषका जनाः ॥२०४॥
5 नलं तु घटसंक्रान्त्यां क्षेत्रे नारोपयन्ति ये ।
असमा बन्ध्यपुष्पाश्च तेषां स्युर्धान्यजातयः ॥२०५॥
अथ मार्गे मुष्टिग्रहणम्—
ततो मार्गे तु संप्राप्ते केदारे शुभवासरे ।
धान्यस्य लवनं कुर्यात् सार्द्ध मुष्टिद्वयं शुचिः ॥२०६॥
1 A समपुष्पं समासाद्य for सम···मासाद्य, फलथ for फलन्तु, B फलन्त्वाशु
च for शीघ्रं फलन्तु, C निर्भरतः for निर्भरं, D भवन्तु for फलन्तु.
2 C समृद्धिभिः for समन्विताः.
3 A नलिं (बलिं ?) for नलं, B, D रोपयित्वा for प्रोपयित्वा, C कर्षकाः for च
क्रमात्, D नलिं (नलिं ?) for नलं, मन्त्रैरेभिस्तु संक्रमे for मन्त्रेणानेन···क्रमात.
4 A धान्यवृद्धिकरीं पूजां प्रकल्प्य नन्दते कृषका जनाः.
C कृषकोत्तमाः for कृषका जनाः, D नन्दन्तु कृषकोत्तमाः for नन्दन्ति···जनाः.
5 A अनलिं (?) ( C अनलं ) for नलं तु, D reads—आननी (?) घटं च
संक्रान्त्यां क्षेत्रे चारोप्य मानवाः.
6 B विषमा for असमा, C असमासम for असमाबन्ध्य, D reads—कृषकः
फलमाप्नोति यथेष्टं नात्र संशयः.
7 D reads—अथ मार्गशीर्षे धान्यमुष्टिग्रहणम्, Before this line, C
adds—अथ लक्ष्मीदोंहददानमन्वमतम्—कार्तिकाश्विनयोर्मध्ये संक्रान्त्यां च
निशागमे । क्षेत्रं गत्वा महालक्ष्मीः पूजितव्या प्रयत्नतः ॥ अन्नैर्बहुविधैश्चापि
पिष्टकैः फलमूलकैः । गन्धैर्दीपैस्तथा धूपैर्नैवेद्यैर्विविधैरपि ॥ लक्ष्मीं संपूज्य
यत्नेन गन्धपुष्पादिभिर्नरः । लक्ष्मि देवि महाभागे पद्मनाभपदादिह । समागच्छ
गृहं मेऽद्य धनधान्यसमन्विता ॥ इत्यावाह्य पूजयित्वा यथाविधि नैवेद्यं दत्वा
अघोरक्षेत्रपालय ( पालाय ? ) दग्धमीनसहितं भक्तं दत्वा प्रणमेत्—
लक्ष्मि त्वं सर्वभूतानां यथा वससि नित्यशः । स्थिरा भव तदा देवि मम जन्मनि
जन्मनि ॥ ततो दण्डहस्तो भ्रमन् क्षेत्रं देवीं पुनर्गतः प्रोपयित्वा नलं क्षेत्र'
मन्त्रमेतमुदीरयेत् । बालिशा इत्यादि । ततो भीमं पिष्टमयं क्षेत्रे संस्थाप्य
पिष्टमयीं लक्ष्मो' गृहीत्वा क्षेत्रतो गृहं नयेत् । लक्ष्मीं स्तम्भमूले आवाह्य पूजयेत् ।
8 C मार्ग' for मार्गे.