कृषि-पाराशर (महर्षि पराशर - प्राचीन भारतीय कृषि, मृदा-परीक्षण, वर्षा-पूर्वानुमान व बीज-संस्कार)

३ कृषिपराशरः
कण्ठे कर्णे च हस्ते च सुवर्णं' विद्यते यदि ।
उपवासस्तथापि स्यादन्नाभावेन देहिनाम् ॥५॥
अन्नं' प्राणा बलं चान्न मन्नं' सर्वार्थसाधनम् ।
देवासुरमनुष्याश्च सर्वे चान्नोपजीविनः ॥६॥
अन्नं हि धान्यसंजातं धान्यं कृष्या विना न च । 5
तस्मात् सर्वं परित्यज्य कृषिं यत्नेन कारयेत् ॥७॥
कृषिर्धन्या कृषिर्मेध्या जन्तूनां जीवनं' कृषिः ।
हिंसादिदोषयुक्तोऽपि मुच्यतेऽतिथिपूजनात् ॥८॥
तेनार्चितं जगत् सर्वमतिथिर्येन पूजितः ।
अर्चितास्तेन देवाश्च स एव पुरुषोत्तमः ॥९॥ 10
तथा च पराशरः—
वृष्टिमूला कृषिः सर्वा वृष्टिमूलं च जीवनम् ।
तस्मादादौ प्रयत्नेन वृष्टिज्ञानं समाचरेत् ॥१०॥
अतो वत्सरराजानं' मन्त्रिणं मेघमेव च ।
आढकं सलिलस्यापि वृष्टिज्ञानाय शोधयेत् ॥११॥ 15
1 A यदि तिष्ठति for विद्यते यदि । B, D transpose कर्णे च हस्ते च and
विद्यते यदि । D हस्ते कण्ठे च कर्णे च for कण्ठे...च । D स्वर्णं तिष्ठति
यद्यपि for सुवर्णं...यदि ।
2 D भ्रूदासस्तथापि स्यादन्नदोषेण देहिनाम् ।
3 B साधकं, C धारणं for साधनं । C प्राणस्य for सर्वार्थ ।
4 D सुर for देव ।
5 A हि for च ।
10 C अतिथिः पूजितो येन for अर्चिता...स । D स्युः for च ।
11 Omitted by A and C.
12 B कृषिमूलं for वृष्टिमूलं । C, D हि for च ।
14 B, C ततो for अतो । C राजानौ for राजानं ।
15 B सलिलं चापि for सलिलस्यापि । C ज्ञानेन for ज्ञानाय, साधयेत् for
शोधयेत् ।