काव्यालङ्कार (आचार्य भामह - भारतीय काव्यशास्त्र एवं अलङ्कार-सिद्धान्त मूल महाग्रन्थ सटीक)

24 BHĀMAHĀLAṄKĀRA
Page 745. स्कन्धः ।
लोलितावुच्छितौ स्रस्तावैकोच्चौ कर्णलग्नकौ ।
नाम्नैव व्यक्तलक्षणौ स्कन्धौ पञ्चविधौ स्मृतौ ॥ —कुम्भः ।
Page 745.
उच्छ्रितस्वस्थ एकान्तः संलग्नो लोल एव च ।
स्कन्धः पञ्चविधः प्रोक्तो नृत्ते नाट्ये च कोविदैः ॥ —तोनेश्वरः ।
संस्कृतानाकुलश्रव्यशब्दार्थपदवृत्तिना ।
गद्येन युक्तोदात्तार्था सोच्छासाऽऽख्यायिका मता ॥ २५ ॥
वृत्तमाख्यायते तस्यां नायकेन स्वचेष्टितम् ।
वक्त्रं चापरवक्त्रं च काले भाव्यर्थशंसि च ॥ २६ ॥
कवेरभिप्रायकृतैः कथनैः कैश्चिदङ्किता ।
कन्याहरणसंग्रामविप्रलम्भोदयान्विता ॥ २७ ॥
न वक्त्रापरवक्त्राभ्यां युक्ता नोच्छ्वासवत्यपि ।
संस्कृताऽसंस्कृता चेष्टा कथाऽपभ्रंशभाक्तथा ॥ २८ ॥
अन्यैः स्वचरितं तस्यां नायकेन तु नोच्यते ।
स्वगुणाविष्कृतिं कुर्यादभिजातः कथं जनः ॥ २९ ॥
25. An Ākhyāyikā is a work of prose consist-
ing of words and ideas, flowing harmonious and
pleasant, couched in the Sanskrit language. It
should have a noble theme and be divided into chap-
ters known as Ucchvāsas.