काव्यालङ्कार (आचार्य भामह - भारतीय काव्यशास्त्र एवं अलङ्कार-सिद्धान्त मूल महाग्रन्थ सटीक)

THIRD PARICCHEDA 147
-रणनरूपव्यङ्ग्यप्रकारसमाश्रयेण नवत्वम् । यथा—‘धरणीधारणायाधुना त्वं शेषः’
(Bāṇa's Harshacharita) इत्यादौ ‘शेषो हिमगिरिस्त्वं च महान्तो गुरवः
स्थिराः । यदलङ्घितमर्यादाश्चलन्तीं बिभ्रते भुवम् ॥’ इत्यादिषु सत्स्वपि तस्यैवार्थ-
शक्त्युद्भववानुरणनरूपव्यङ्ग्यसमाश्रयेण नवत्वम् ।
अप्रस्तुतप्रशंसालंकारः (24)
अधिकारादपेतस्य वस्तुनोऽन्यस्य या स्तुतिः ।
अप्रस्तुतप्रशंसेति सा चैवं कथ्यते यथा ॥ २९ ॥
29. The description of an object which has
no relevancy to the context is called Aprastutapra-
śaṁsā. Example follows.
29. अप्रस्तुतप्रशंसा defined. It is the antithesis of
समासोक्ति. In समासोक्ति the description of a relevant
object suggests the picture of a non-relevant object.
In अप्रस्तुतप्रशंसा a non-relevant object is described and
the picture of the relevant object is suggested to
the mind’s eye of the reader. This is cited in
Lochana, N. S. P. Edition, Page 42.
प्रीणितप्रणयि स्वादु काले परिणतं बहु ।
विना पुरुषकारेण फलं पश्येत शाखिनाम् ॥ ३० ॥
30. Behold the fruit of trees, pleasing to the
seekers, sweet and plentifully ripe in time without
the effort of man.
30. अप्रस्तुतप्रशंसा illustrated. From the descrip-
tion of non-relevant trees is suggested the picture