काव्यालङ्कार (आचार्य भामह - भारतीय काव्यशास्त्र एवं अलङ्कार-सिद्धान्त मूल महाग्रन्थ सटीक)

THIRD PARICCHHEDA 145
verse as an example. This verse is cited in Lochana.
page 38. Also quoted by Hemachandra in his Kāv-
yānuśāsana, page 270. As to the difference between
विभावना and विशेषोक्ति according to other rhetoricians see
our Notes under II-77 infra.
विरोधालंकारः (22)
गुणस्य वा क्रियाया वा विरुद्धान्यक्रियाभिधा ।
या विशेषाभिधानाय विरोधं तं विदुर्बुधाः ॥ २५ ॥
25. The description of an action contrary to
one's own quality or action with a view to bringing
out an excellence, wise men hold as Virodha.
25. विरोध defined. Cf. Chandrāloka :—
विरोधोऽनुपपत्तिश्चेद्गुणद्रव्यक्रियादिषु ।
अमन्दचन्दनस्यन्दः स्वच्छन्दं दन्दहीति माम् ॥
Daṇḍin's conception of विरोध is different. It
arises where two opposite ideas are set out conti-
guously. Vide Kāvyādarśa.
विरुद्धानां पदार्थानां यत्र संसर्गदर्शनम् ।
विशेषदर्शनायैव स विरोधः स्मृतो यथा ॥ II—333.
This figure is not mentioned in Kāvya Prakāśa
or Sāhityadarpaṇa nor even in Kuvalayānanda.
उपान्तरूढोपवनच्छायाशीतापि द्यौरसौ ।
विदूरदेशानपि वः संतापयति विद्विषः ॥ २६ ॥
10