कौषीतकि ब्राह्मण (शाङ्खायन ब्राह्मण - उदय प्रणीत व्याख्या सहित सटीक)

कौषीतकिब्राह्मणम्

[पृष्ठम् ८८]

XVIII, 8, १७-9, २९ कौषीतकिब्राह्मणे 88

वरुणम् यजति ॥१७॥ अत्र मित्रो हीनो भवति ॥१८॥ तस्मान्मैत्रावरुणी भवति ॥१९॥ मित्र-
स्यैवानुलब्ध्यै⁹ ॥२०॥ अथ यदि पशुरावीतोऽनुपाकृतो¹⁰ म्रियेत ॥२१॥ ऋत्विग्भ्यस्तं कार-
येत् ॥२२॥ अथान्यं तद्रूपं तद्वर्णमालभेरन्¹¹ ॥२३॥ तमाप्रीतं पर्यग्निकृतमुदञ्चं नयेयुः¹²
॥२४॥ तस्यानु न्यायमितरं¹³ कर्षयेयुः¹⁴ ॥२५॥ तयोर्नाना वपे उल्लिख्य नाना श्रपयित्वा
नानावदाय समाने वषट्कारे जुहुयुः ॥२६॥ तयोर्नानैव पशुपुरोडाशौ श्रपयित्वा नाना-
वदाय समाने वषट्कारे जुहुयुः ॥२७॥ तयोर्नानैव हविर्षी श्रपयित्वा नानावदाय समाने
वषट्कारे जुहुयुः ॥२८॥ एवं तृतीयगुदावेवं जाघन्या¹⁵ ॥२९॥ यदि त्वप्येकयैवाप्रियाप्रीतः¹⁶
स्यात् ॥३०॥ तेनैव प्रचरेयुरिति सा स्थितिः ॥३१॥ प्राणा वा आप्रयः¹⁷ ॥३२॥ प्राणा-
नेवास्मिंस्तद् दधाति ॥३३ ॥४॥

---

¹ L. P. add शतपर्वा
² IO. ॰यतनेन
³ L. ॰पद्यतेऽङ्गि॰
⁴ IO. ॰मायनं
⁵ IO. ॰यतनेन; L. (var.) एनेना॰
⁶ L. P. ॰पद्यत आदि॰
⁷ L. P. Here ends Khaṇḍa 10
⁸ L. (var.) adds तस्मादच्युता भवति
⁹ L. P. Here ends Khaṇḍa 11
¹⁰ L. P. IO. ॰रानीतो॰
¹¹ L. P. तद्देवतं पशुमालभेरन्. L. records the reading तद्रूपं (for तद्देवतं) in IO. but does not mention the omission of पशुं therein
¹² L. P. add तं संज्ञपयेयुः
¹³ L. (var.) ज्ञातमि॰; ज्ञायमि॰; the latter is also P. reading
¹⁴ L. कर्शयॆयुः
¹⁵ IO. BM². जघन्यौ
¹⁶ IO. ॰कयैवावाप्रीतः
¹⁷ L. P. आप्रियः

अथ¹ यद्यष्टापदी स्यात् कथं स्यादिति ॥१॥ गर्भस्य त्वचो वपा रूपं² फालीकरणान्
गर्भमिति शामित्रे श्रपयित्वेतरस्य वषट्कारेषु शामित्र³ एव जुहुयुः ॥२॥ रक्षांसि ह वा
एतद् यज्ञं गच्छन्ति यदत्रैतादृग् भवति ॥३॥ तानि तेनापहन्ति ॥४॥ तदरक्षोहतम् ॥५॥
एवं नु यदि पशुरनूबन्ध्या भवति ॥६॥ यद्यु वै पयस्या ॥७॥ एतद् वै मित्रावरुणयोः स्वं
हविर्यत् पयस्या ॥८॥ मित्रावरुणयोः पयस्येति ह⁴ स्थिता