काशिका वृत्ति (आचार्य वामन एवं जयादित्य - अष्टाध्यायी सूत्र-वृत्ति सम्पूर्ण सान्वय सटीक)

१७६ ॥ काशिका ॥ २ ॥ ४ ॥
ञोरिति किम् । दात्तेरपत्यं युवा दात्तायणः * ॥ अत्राऽह्यणगोत्रमात्राद्युवप्रत्य-
यस्योपसंख्यानम् ॥ * ॥ बोधिः पिता । बोधिः पुत्रः । जाबालिः पिता । जा-
बालिः पुत्रः । औदुम्बरिः पिता । औदुम्बरिः पुत्रः । भाण्डीजङ्घिः पिता ।
भाण्डीजङ्घिः पुत्रः । साल्वावयवलक्षण इञ् । तस्मात्फक् । तस्य लुक् ॥ पैला-
दिदर्शनाह सिद्धम् ॥
पैलादिभ्यश्च ॥ ५९ ॥
पैल इत्येवमादिभ्यश्च युवप्रत्ययस्य लुग्भवति । पीलाया वेत्या । तस्मा-
दणो द्व्यच इति फिञ् । तस्य लुक् । पैलः पिता । पैलः पुत्रः । अन्ये पैलादय
इञन्तास्तेभ्य इञः प्राचामिति लुकि सिद्धे ऽप्रागर्थः पाठः । पैल । शालङ्कि ।
सात्यकि । सत्यकामि । देवि । औदमञ्जि । औदव्रजि । औदमेधि । औद-
बुद्धि । दैवस्थानि । पैङ्गलायनि । राणायनि । रौहक्षिति । भैललिङ्गु । औद्रा-
हमानि । औञ्जिहानि † ॥ तद्राजाच्चाणः ॥ आकृतिगणोऽयम् ॥
इञः प्राचाम् ॥ ६० ॥
गोत्रे य इञ् तदन्ताद्युवप्रत्ययस्य लुग्भवति । गोत्रविशेषणं प्राग्ग्रहणं,
न विकल्पार्थम् । पाचागारेरपत्यं युवा । यञिञोश्चेति फक् । तस्य लुक् । पा-
चागारिः पिता । पाचागारिः पुत्रः । मान्यैरैषणिः पिता । मान्यैरैषणिः पुत्रः ।
प्राचामिति किम् । दात्तिः पिता । दात्तायणः पुत्रः ॥
न तौल्वलिभ्यः ॥ ६१ ॥
आनन्तरेण प्राप्तो लुक् प्रतिषिध्यते । तौल्वल्यादिभ्यः परस्य युवप्रत्ययस्य
न लुग्भवति । तौल्वलिः पिता । तौल्वलायनः पुत्रः । तौल्वलि । धारकि ।
पारकि । पारणि । दैलीपि । दैवति । दैवमति । दैवत्यञ्जि । प्रावाहणि । मा-
थ्नातकि । आनुहारति । श्वार्फकि । आनुमति । आहिंसि । आसुरि । आयुधि ।
नैमिशि । आसिबन्धकि । बैकि । पैल्करादि । वैरकि । बैलकि । वैहति ।
वैकर्णि । कारेणुपालि । कामलि ‡ ॥
तद्राजस्य बहुषु तेनैवास्त्रियाम् ॥ ६२ ॥
ते तद्राजाः ञ्यादयस्तद्राजा इति वक्ष्यति, तस्य तद्राजसंज्ञस्य प्रत्ययस्य
बहुषु वर्त्तमानस्य अस्त्रीलिङ्गस्य लुग्भवति, तेनैव चेत्तद्राजेन कृतं बहुत्वं भवति ।
अङ्गाः । वङ्गाः । पुण्ड्राः । मगधाः । लोहध्वजाः । ड्रोहिमन्ताः । तद्राजस्येति

• अत्र 'यञिञोश्चेति फको लुग्न भवति' इति पुस्तकान्तरे अधिकम् ।
  † अत्र 'राणहति । राणि । औमनि । उंह्मनि' । एते पुस्तकान्तरे अधिकाः ।
  ‡ अत्र 'राथ्यकि । आसुराहति । प्रावाहति । पैङ्गि । कामकि । दैवऋऋति । सौ-
  नराहति' । एते पुस्तकान्तरेऽधिकाः ।