करणकुतूहलम् (भास्कराचार्य द्वितीय - सुमेध हिन्दी व्याख्या सहित पञ्चाङ्ग एवं ग्रह-गणित)

इतश्चत्वारः श्लोकाः शार्दूलविक्रीडितेनाह-शकः पञ्चदि-
क्चन्द्रहीन इत्यादिनाधिमासैर्युगूर्ध्व इत्यन्तेन साधितो मासगणो
द्वाभ्यां गुणनीयस्त्रिभिर्भाज्यो लब्धाङ्को भागादिर्द्विसप्तत्युत्तर-
द्विशत्या २७२ युतः कार्यः ततो वर्षाणां करणगताब्दानाम्-
भ्रदस्त्रांशेन २० विंशतितमांशेन युक्तः कार्य एवम्भूते तस्मि-
न्‌ंशाद्ये यद्वाचार्योक्तार्कघटीफलं पञ्चभि ५ र्भक्तं तद्यथा-
सम्भवं धनमृणं कार्यमेवं तस्मिन्नंशाद्ये मासगणतुल्यै राशिभी
राशिस्थाने युतं कार्यमथ रखेर्ग्रहणसम्भवे राश्यर्द्धेन पञ्चदश-
भिरंशैः पूर्वोक्तं राश्यादियुतं कार्यं ततस्तस्य भुजः कार्यस्त-
स्यांशाः स्वीयेनार्द्धेन सहिताः शरोऽङ्गुलादिः स्यात्सूर्यग्रहणे
राश्यर्द्धयुक्तो यस्मिन् गोले तद्दिक् ज्ञेया । यथा शके १५४२
मार्गशीर्षपूर्णिमा बुधे गताब्दाः ४३७ मासगणः ५४१४
द्विगुणः १०८२८ त्रिभक्तो लवादि ३६०९।२० दिन
२७२ युतः ३८८१।२० गताब्दाः ४४७ एषामभ्रदस्त्रां-
शेन २१।५१ युक्तः ३९०३।११ धनुषः पूर्वपक्षार्कघ-
टीफलम् ३ पञ्चभि ५ र्भक्तं लब्धमंशाद्यम् ०।३६ पूर्वस्मिन्
३९०३।११ कर्कादित्वादृणम् ३९०२।३५ अयमं-
शादि राश्यादिकर्तुं त्रिंशद्भक्ते लब्धं राश्यादयः १३०।२।
३५।० राशिस्थाने मासगणः ५४१४ युतः ५५४४।२
३५।० राशिस्थाने द्वादशभिर्भक्ते लब्धम् ४६२ लब्धस्य